Deelnemers weifelen bij start dicteeseizoen

hillegom 2018

Deelnemers aan de start van het Hillegoms dictee. Op de voorgrond Randy van Halen.

door Randy van Halen  |  foto’s: Annemarie Braakman

Na een lange zomer is het dicteeseizoen eindelijk weer begonnen. De plaats van handeling was dit jaar Hillegom. In de pittoreske bibliotheek werden de deelnemers op woensdag 12 september welkom geheten, om hun hersenen en pennen weer aan het werk te zetten. Alweer voor de veertiende keer werd dit evenement georganiseerd door de lokale harddraverijvereniging, die elk jaar de lokale feestweek optuigt.

Na een korte uitleg van de regels gingen we aan de slag. Vanwege de lange dicteeloze periode en de weinige oefening was het even lastig om erin te komen. We genoten van het sterke verhaal over ‘de eeuwige weifelaar’, die in zijn jonge jaren nooit wist wat hij met zijn leven aan moest en van alles en nog wat uitprobeerde. Uiteindelijk is hij anderen gaan helpen hun keuzestress te verminderen en aan het slot van het verhaal heeft hij een succesvolle functie als bibliothecaris. De eerste paar zinnen waren gelukkig niet al te ingewikkeld. Dicteeklassiekers als een-tweetje, geskateten in groten getale mogen voor de meesten niet meer fout gaan. Daarna werd het echter een tikkeltje pittiger.

Want hoe schrijf je in vredesnaam de 9/11-theorie? De fiolen der gramschap – de voorlezer gaf nog aan dat het een term uit de Bijbel was – werden door menigeen verward met muziekinstrumenten, violen dus, en een zekere dicteetijger uit Naarden hield de transman voor een Fransman. De tweede helft bleek niet zo appeltje-eitje als gehoopt.

Hillegom 2018

Annemarie Braakman won de tweede prijs bij de regionale deelnemers.

Instinkers
Tijd om de boel na te kijken. We kregen het werk van degene naast ons en een nakijkvel. De fouten gingen alle kanten op en velen deden het niet zo goed als ze hadden gehoopt. Het dictee lijkt niet moeilijk, maar instinkers waren alomtegenwoordig. Een van de grootste was polyamoreus, wat door bijna iedereen met een u te veel werd geschreven: polyamoureus. Uiteindelijk bleken de uitslagen in de top nog erg dicht bij elkaar te liggen.

In de tijgercategorie, hier de ‘dicteemasochisten’ genoemd, was er zelfs een gelijke stand. Zowel Jeroen van Heemskerck Düker als ik had zeven fouten. Een shoot-out moest eraan te pas komen om de winnaar te bepalen. Gelukkig had dicteeauteur en voorlezer Bram Rietveld zich daarop voorbereid. We kregen direct een vel papier voor onze neus en mochten gaan schrijven. Na woorden als akte, cadeauabonnementen koninginnensoep kwamen er opmerkingen vanuit het publiek en de deelnemers: “Het is wel de bedoeling dat het moeilijker wordt, anders zitten we hier morgen nog!” En moeilijker werd het. De genadeklap werd gegeven bij het woord xyloglyptiek. Jeroen schreef het fout, ik schreef het goed, dus de prijs in deze categorie, een boekenbon, mocht mee naar Dordrecht.

Hillegom 2018

Na afloop van Het dictee was duidelijk wie de shoot-out gewonnen had. Links Randy van Halen, rechts Jeroen van Heemskerck Düker.

Ook bij de inwoners van de regio lagen de uitslagen van enkele deelnemers dicht bij elkaar. De derde prijs ging naar Marga Nieuwendijk, met 28 fouten. De nummer twee bleek de Aalsmeerse Annemarie Braakman te zijn. Ze was vooral verbaasd dat zij als lokale deelnemer werd gezien. Zij had een stuk minder fouten, namelijk twaalf. De onbetwiste topper was echter Leni Lagerberg, met slechts elf rode streepjes op het papier.

Het dicteeseizoen is met een knaller begonnen. Na het leuke dictee in Hillegom, kan ik niet meer wachten op alle dictees die nog komen gaan. Ik hoop op een mooi seizoen!

Van babyjasje tot push-upbeha

Hillegom 2017

Annemarie Braakman-Ven (r) veroverde de tweede plek.

door Annemarie Braakman-Ven

Op de dertiende september van 2017 vond de dertiende editie van het Groot Hillegoms Dictee plaats. In de bibliotheek aan de Sportlaan was weer voldoende plaats voor de (als ik goed geteld heb) zeventien deelnemers. Bij de organisatie vertrouwde gezichten en ook bij de deelnemers een paar bekenden. Een baken in de Hillegomse feestweek is dit mooie dictee, dat wederom in samenwerking met de Harddraverijvereniging Hillegom e.o. (NVH) werd georganiseerd.

Schrijver Bram Rietveld had weer een lastig dictee gemaakt, met een – naar mijn mening – prachtig onderwerp: ‘een vrouwenleven’. Alleen al de titel ontlokte mij een glimlach, zeker als een dergelijke tekst door een man geschreven is. Wat zou hij voor ons in petto hebben?

Hillegom 2017

Auteur Bram Rietveld

Koekwous
Wel, dat werd snel duidelijk. Het leven van de vrouwelijke hoofdpersoon (zonder naam) begon anders dan dat van Hilversummers (met dubbel m) of Bussumers (enkele m): als Hillegomse was haar eerste babyjasje (geen klinkerbotsing) een doe-het-zelfartikel, dat in allerijl door haar moeder was gemaakt, naast de nepopenhaard. Ze ging naar een fröbelschool, waar ze les had van een preëminente redemptorist. Schrijven deed ze à contrecoeur, want ze had nogal een tantebetjestijl. Ze was vaak te vinden bij de shetlandpony’s van die koekwous van een boer met een behoorlijke flux de bouche. Dachten we nog dat ‘koekwous’ een echte Hillegomse uitdrukking is voor ‘malloot’, het staat echt in Van Dale en blijkt een Bossche term te zijn.

Yawl
Het verhaal gaat verder. De vrouwelijke hoofdpersoon groeide op, luisterde op haar hifiapparatuur graag naar cd’s, was dol op barbecueën en lipdubs, volgde een typecursus op het qwertyklavier (genoemd naar de eerste zes letters linksboven op het ons bekende toetsenbord) en bezocht in een dolle bui wel eens een shishalounge. Als sociaalkritische dame werd ze attachee (vrouwelijke variant) op de ambassade in New York en bezocht ze wel eens de assemblee (vergadering) van de Verenigde Naties. Aan montignaccen had ze een broertje dood; patés en croûte maakte ze als de beste.

Een fervent zeilster was ze ook, getuige het feit dat ze elk jaar naar Friesland toog voor het skûtsjesilen. Termen als fok te loevert en verlijeren kenden voor de dame in kwestie geen geheimen, voor sommige schrijvers van het dictee wel. Aan de spin(n)akers (beide spellingen zijn juist) van haar yawl waren telltales bevestigd. Omdat ‘yawl’ zo nadrukkelijk werd uitgesproken, twijfelde ik tussen jool en yawl en koos gelukkig voor de laatste. Yawl is het Engelse woord voor jol, welk woord dus ook goed zou moeten zijn en m.i. ook eigenlijk beter is voor in een Nederlands dictee.

Hillegom 2017

Leni Lagerberg ontvangt haar eerste prijs.

Löyly
Spannend wordt het als dame in kwestie trouwt met een forensich entomoloog die allesbehalve ideeëloos is. Hoewel ze geboeid luisterde naar zijn successtory’s, vond ze eigenlijk de beyoncévlieg interessanter. Na haar pensionering was ze niet meer het kruidje-roer-me-niet van vroeger (kruidje-roer-mij-niet werd ook goed gerekend, als er maar voldoende koppeltekens gebruikt werden) en onderging ze uit voorzorg een totalbodyscan. In de sauna genoot ze van de löyly (Fins opgietritueel) en had ze slechts zelden antiflogistica (ontstekingsremmers) nodig.

Echt spannend wordt het in het verzorgingshuis, waar ze inmiddels al weer jaren woont: in haar onesie zit ze zonder push-upbeha (vandaag geleerd dat dit kledingstuk geen variant met twee letters (als in bh) kent) op haar chaise longue. Rummikuppen is niet aan haar besteed, daarbij wordt veel te veel geohaad. Aan het onderlinge vousvoyeren kan ze maar niet wennen, maar over het algemeen voelt deze dame zich helemaal senang.

Hillegom 2017

Joep Langeveld raakt gewend aan het brons.

Geen tijgers
Chapeau! Het is de schrijver weer gelukt iedereen van de nul fouten af te houden. Wat kan er toch veel misgaan in zo’n relatief eenvoudige tekst met basisvoorbeelden uit Het Groene Boekje …

Omdat er volgens de jury geen dicteetijgers aanwezig waren (J), kregen de prijzen voor deze categorie deelnemers een nieuwe bestemming. Op deze regenachtige avond werd als eerste in het zonnetje gezet: Van Nhi Nguyen, die een aannmoediging verdiende met haar – voor de jury heel prettig – keurige handschrift. Met 38 fouten zat zij aan de bovenkant van de middenmoot. De jongste deelnemer werd ook genoemd en kreeg ook uit handen van de jury een boekenbon: Maurits Fleur, 14 jaar, 54 fouten. Origineel opgelost, hulde!

Het erepodium was voor Joep Langeveld, die met 28 fouten de derde prijs verdiende, voor ondergetekende, die met 15 fouten de tweede plaats kreeg en voor Leni Lagerberg, die met 13 fouten de onbetwiste winnaar van de avond was. Het was weer een geslaagde avond in het Hillegomse, we kijken vast weer uit naar volgend jaar!

Hillegomse hoofdbrekens

Hillegom 2016

Bram Rietveld leest voor.

De Hillegomse Harddraverijvereniging opende officieus het dicteeseizoen in de plaatselijke bibliotheek aan de Sportlaan. Op dinsdagavond 13 september schudde auteur Bram Rietveld de topspellers hardhandig wakker met een uitgekookte reeks invulwoorden. Na drie edities weet Rietveld precies hoe hij iedereen, ook de specialisten, van de nul fouten af moet houden.

Al in de eerste regels van zijn tekst rondom Hillegomse wetenswaardigheden sloeg de twijfel toe bij het bescheiden clubje taalliefhebbers. Is het een doksaal of doxaal? Cimbaal of toch cymbaal? Hoort er een accent aigu op belle époque? In de daaropvolgende alinea’s werd het er niet makkelijker op. Na listige constructies als Bordeauxs omgeving, pro-Deoadvocaat en Vinex’ers namen de zweetdruppels exponentieel toe. Niet alleen als gevolg van de hersenactiviteit trouwens: het was een uitzonderlijk warme septemberdag.

Hillegom 2016

Winnares Marga Nieuwendijk (l) en tweedeprijswinnares Sylvia Sassenus

Foutenregen
Tijdens de nakijkronde, waarbij de deelnemers elkaars werk corrigeerden, bleek hoe groot de schade was. Na de vrijwel dicteeloze zomermaanden konden de specialisten zelfs niet onder de tien fouten blijven, op één uitzondering na. En bij de regionale schrijvers lag de gemiddelde foutscore rond de 28. Niet eerder was het Hillegomse spellingfeestje zo lastig.

Na de eindcontrole kon Bram Rietveld de verdiende winnaars op het schild hijsen. Bert Jansen behaalde de zege bij de dicteenomaden met een mooi totaal van vijf fouten. Achteraf bleek zijn score nog fraaier: op het correctiemodel waren cimbaal en airedaleterriër fout weergegeven. Jeroen van Heemskerck Düker (11 fout) en Annemarie Braakman (17 fout) kwamen niet bij Jansen in de buurt. Van de regionale spelers was Marga Nieuwendijk de beste met 19 fouten.

Ondanks de teleurstellende hoeveelheid rode strepen was het traditionele dictee in de Bollenstreek weer een aangenaam gebeuren. Hopelijk gaat de inmiddels gepensioneerde dicteeauteur nog tot in lengte van dagen door met zijn hersenkrakers.

Een fijn avondje in Hillegom

Hillegoms Dictee

Auteur en voorlezer Bram Rietveld. Foto © Björn Warmerdam

Na tien edities zijn de makers van het Hillegoms Dictee aardig bedreven geraakt in de kunst van het dicteeschrijven. Ook de elfde editie, die op dinsdagavond 8 september plaatsgreep, was een mooie oefening in spelvaardigheid.

Zo’n dertig mensen, van grasgroen tot extra belegen, vulden de Hillegomse bibliotheek. Die was recent lekker opgefrist, wat het gezelschap aanvankelijk monter stemde. Na de eerste zinnen van het dictee maakte de opgeruimde stemming plaats voor diep gepeins. Is het nou mafia of maffia? En wat is in hemelsnaam een eufonium? Auteur Bram Rietveld, die ondanks zijn jeugdige verschijning zichzelf al gepensioneerd bleek te hebben, verraste zijn gehoor met pittige alinea’s rondom het thema paardenrennen. Het Hillegomse taalfeestje maakt deel uit van de lokale feestweek, die georganiseerd wordt door de Harddraverijvereniging, vandaar.

Van links af: Jeroen van Heemskerck Düker, Pieter van Diepen, Olaf van Kessel en Bert Jansen. Foto © Ruud Acker.

Van links af: Jeroen van Heemskerck Düker, Pieter van Diepen, Olav van Kessel en Bert Jansen. Foto © Ruud Acker.

Vorig jaar kwamen op dit evenement plots verscheidene dicteetijgers uit den vreemde opdagen. Zij waren welkom, maar de organisatie was zo vriendelijk om stante pede een separate categorie in het leven te roepen voor de fanaten die dictees als hun hobby beschouwen. Dat kwam goed uit op deze elfde editie. In de groep van cracks – zoals de veelschrijvers in de bollenstreek aangeduid worden – haalden twee oudere heren een score van twee fouten. Vermoedelijk had de jury geen trek in een shoot-outronde. Men plaatste een rood streepje bij een niet-bedoelde spatie in het dictee van Bert Jansen, en verklaarde daarmee Jeroen van Heemskerck Düker tot winnaar. Zijn hopeloos ouderwetse spelling van eufonium was een van zijn missers. Pieter van Diepen bleef achter met vier foutjes.

Hillegoms Dictee

Winnaar Olav van Kessel. Foto © Ruud Acker.

Prijzen
Bij de Hillegommers belandde Marga Nieuwendijk op de derde plek met twaalf fouten. Tineke Hartman haalde met haar tien fouten het zilver. Verrassende winnaar was freelancevertaler Olav van Kessel uit Haarlem met acht fouten. Hoewel geen plaatsgenoot, kon hij meespelen in de reguliere klasse omdat hij niet deelneemt aan meer dictees. Een zegen voor de cracks, want deze man heeft wat in zijn mars.

Specialisten overvallen Hillegoms Dictee

Dictee Hillegom

De shoot-out werd beslist door Tineke Hartman (links)

De scores in de top drie lagen dicht bij elkaar na het tiende Groot Hillegoms Dictee, dat op dinsdag 9 september plaatsvond. Zowel bij de lokale deelnemers als bij de specialisten waren de beste dicteeschrijvers aan elkaar gewaagd. De eerste groep beleefde zelfs een heuse shoot-out. Voor de tweede en derde plaats moesten Joep Langeveld en Tineke Hartman – beiden met negen fout – onderling de strijd aanbinden. Al na een enkel woord was de kamp beslist: Joep schreef een streepje tussen hocus en pocus en moest genoegen nemen met het brons. Winnares bij de lokale deelnemers werd Marga Nieuwendijk met zeven fout.

Die onderverdeling in twee categorieën is een noviteit voor Hillegom. Tot nog toe bleef dit sympathieke wedstrijdje een lokale aangelegenheid. Het dictee vormt onderdeel van de feestweek die de Hillegomse harddraverijvereniging jaarlijks organiseert. Dit jaar kwamen ook dicteenomaden aanwaaien, belust op een uitdaging na een dicteearme zomer. In allerijl stelde bestuurslid Ad van Lierop, die zelf sportief meeschreef, extra prijzen ter beschikking.

Dictee Hillegom

Marga Nieuwendijk is blij met haar eerste prijs

Fab four
Auteurs Bram Rietveld en Leni Lagerberg hadden een fraai verhaal gecomponeerd rondom het legendarische tv-optreden van The Beatles, met onder meer de mooie kantelzin ‘Nu, 50 jaar later, is de zestigerjarenmuziek opnieuw populair en lijkt er een beatificatie plaats te vinden van deze inmiddels tot rockbrontosaurussen uitgegroeide muzikanten, die mede de overgang van de rock-‘n-rollmuziek naar de latere rockmuziek vormgaven.’ Na een halfuur voorlezen, wat Bram Rietveld op uitstekende wijze voor zijn rekening nam, was het een kwestie van elkaars werk nakijken. In de koffiepauze doken de twee juryleden onder om de beste dictees nogmaals te controleren.

Dictee Hillegom

Jeroen van Heemskerck Düker is nog blijer met zijn overwinning bij de specialisten

Bij de specialisten was het eindelijk eens tijd voor mij. Met één fout – de bijnaam Fab Four moest volgens de jury met beginkapitalen – bleef ik Rien Wisse uit Breda (twee fout) en Pieter van Diepen (drie fout) voor.

Volgend jaar bestaat de Harddraverijvereniging Hillegom 110 jaar. Bestuurslid Ad van Lierop stelde voor dan een dictee te doen zonder streepjes, cedilles, hoofdletters en accenten – zo’n dictee dat vroeger op de mulo werd gegeven. Het is een manier om de specialisten buiten de deur te houden, maar een tikje saai zou het wel kunnen worden…

Lees hier de dicteetekst.

Foto’s: Eric-Jan Geertsen

 

Sassenus slaat haar slag in Hillegom

Sylvia Sassenus in Lisse, 2009

Sylvia Sassenus in Lisse, 2009

Dicteeroutinier Sylvia Sassenus heeft met negen fouten het negende Groot Hillegoms Dictee gewonnen. De tweede prijs ging naar Joep Langeveld, die zeventien fouten scoorde.

Op dinsdag 10 september trotseerden negentien liefhebbers de slagregens ter wille van een avondje orthografisch hersenkraken. Leni Lagerberg had een pittige tekst gecomponeerd rondom het thema ‘verenigingen en vrijwilligers’. Zij verwerkte er beruchte struikelblokken in als knäckebrödcroutons, levensmoeë van-negen-tot-vijftypes en geüpdatet. Ook vergat zij niet een zogenaamd przewalskiwoord – een onderscheidend woord waarmee het dictee in de herinnering blijft – in te bouwen: chaerofobie, ofwel de angst voor vrolijkheid. Voorlezer Bram Rietkerk moest zich flink inspannen de lastige tekst goed voor te lezen, ook al omdat hij regelmatig overstemd werd door de kletterende regenbuien.

Met een gemiddelde van ruim 27 fouten per deelnemer bleek deze negende editie van het Hillegoms Dictee niet bepaald eenvoudig. Winnares Sassenus is dan ook niet de eerste de beste. Eerder maakte zij al indruk op ditzelfde evenement (2012), in Lisse (2009 en 2010) en in Delft (2012).