Groot Dictee keert terug zonder beeld

spits

Frits Spits, presentator van De Taalstaat

door Jeroen van Heemskerck Düker

“De spelling moeten we niet belangrijker maken dan hij is”, meldt radiopresentator Frits Spits op de website van omroep NPO. Afgezien van de geslachtsverwisseling (spelling is immers vrouwelijk) is dat een opmerkelijke uitspraak. Want in zijn wekelijkse taalprogramma op Radio 1, De Taalstaat, presenteert Spits op zaterdagochtend 15 december een beeldloze opvolger van het roemruchte Groot Dictee der Nederlandse Taal.

Taalvirtuoos en BN’er Wim Daniëls schrijft de tekst van het dictee, dat traditiegetrouw voorgelezen zal worden door Philip Freriks. De auteur meldde al omineus dat “het dictee meer moet zijn dan een verzameling moeilijke woorden”, zonder aan te geven welke woorden dan precies moeilijk zijn. In de bibliotheek van Haarlem nemen twintig mede-BN’ers het op tegen evenzoveel luisteraars van De Taalstaat. Het evenement is georganiseerd door NPO in samenwerking met Onze Taal en het productiehuis Men at Work. Dat laatste bedrijf verzorgde ook jarenlang de tv-editie van het Groot Dictee.

Vlaanderen doet het zelf wel
Vorig jaar stopte omroep NTR plotseling – tot verdriet van velen – met het Groot Dictee op tv, na 26 succesvolle edities. Volgens de omroep waren de kijkcijfers te laag en was het programma ‘niet meer van deze tijd’. Anders dan de komende radioversie was het tv-dictee een coproductie van Nederlandse en Belgische media. Helaas is die samenwerking niet langer zichtbaar. Evenmin is duidelijk hoe de selectie van de ‘gewone’ kandidaten is verlopen. De omroep verstrekte daarover geen gegevens.

Wim Daniëls

Wim Daniëls

Eerder dit jaar organiseerde Jan Hautekiet, nestor van de Vlaamse radio, al een vervanger voor het ter ziele gegane Groot Dictee. Op 6 april zegevierden daar Elsie Ribbens en Robert Joosen na een zware strijd in de Senaat, de Vlaamse pendant van de Eerste Kamer. Als Wim Daniëls voor de Nederlandse radioversie een tekst van vergelijkbare kwaliteit schrijft, moeten de veertig deelnemers zich terdege voorbereiden. In het nieuwe Groot Dictee zullen we de zweetdruppels niet kunnen zien, ook al omschreef Frits Spits de spelling als “het kostuum van de taal”, en voegde hij eraan toe dat het prettig is “als het er netjes uitziet”.

Liefhebbers kunnen meeschrijven op zaterdag 15 december vanaf 11 uur door af te stemmen op Radio 1. Kinderen de deur uit, boodschappen uitstellen, gezellig met z’n allen rond het radiotoestel!

Broodjediana-aapverhaal en spellingbacchanaal

Door Rien Wisse

BeNeDictee Voorburg 2018

Jacques Bettelheim fotografeert enkele deelnemers

Op 22 september 2018 offerden tien spellinggekkies hun vrije zaterdag op om zich weer eens te laten geselen door twee huiskamerdictees in de Belgisch-Nederlandse specialistencompetitie. Welnee joh, geintje, die BeNeDicteevrienden houden van het spelletje en beleefden weer een fijne dag vol orthografisch en culinair genot. Plaats van handelen was het Voorburgse woonhuis van de gastvrije Lizi van Vollenhoven.

Dian van Gelder baseerde haar dictee op haar nogal zeldzame voornaam. Ze zocht in de onlineversies van het Groene Boekje (GB) en Van Dale (VD) naar de lettercombinatie dian. Wat bleek? Dian manifesteert zich op uiteenlopende gebieden en in haar nabijheid bevinden zich vele gesofistikeerde dicteewoorden. Zoek maar mee.

Ladydianacoupe-soleilkapsel
De Midianieten waren een oudtestamentisch nomadenvolk en vormden een fyle. De radiant heeft iets te maken met fallacia optica. De koh-i-noor is een radiantdiamant met een tetraëdrisch rooster, in tegenstelling tot een aigrette van thalliumhoudende similidiamanten voorzien van agrafenversiering. De dianeticatheorie helpt tegen het chronischevermoeidheidssyndroom (myalgische encefalomyelitis, ME). Verder kwamen voorbij: adiantum, komediantesk, stand-upcomedian, Cherokee-indianen, all chiefs and no Indians, Indian summer, media nox en de fraaie gelegenheidssamenstellingen ladydianacoupe-soleilkapsel en broodjediana-aapverhaal.

BeNeDictee Voorburg 2018

Tijdens de lunch amuseerde Annemarie Braakman (r) zich opperbest.

Freudianen
De freudianen deden ook mee. Sigmund Freud, grondlegger van de psychoanalyse, zou dit door ‘vrije associatie’ verkregen – dus freudiaanse – dictee ongetwijfeld geduid hebben als een preoccupatie met de eigen voornaam: een uiting van neurotisch narcisme, haha. Die diagnose zou schrijver dezes overigens ook krijgen, want waarom zou je anders een verslag schrijven over een wedstrijd die je zelf hebt gewonnen? Ziedaar de top drie met respectievelijk 4, 8 en 17 fouten in 60 invulplaatsen: meine Wenigkeit, Rein Leentfaar en Gertjan Roels.

Bacchanten
Na de voortreffelijke lunch, compleet met kruudmoes – het woord werd in mei al door Lizi geserveerd in het Zoetermeerse BeNeDictee – trakteerde Jacques Bettelheim op een orthografisch Bacchusfeest, met een knipoog naar het Voorburgse restaurant Vreugd en Rust. Achteraf is de vraag: was dit niet beter een bacchusfeest? Volgens VD is een Bacchusfeest namelijk een bacchanaal in de eerste betekenis van ‘feest ter ere van de wijngod Bacchus’, en dus niet een bacchanaal in de tweede betekenis van ‘losbandig feest’. Maar bacchusfeest staat niet in VD of GB, Bacchusfeest wel. Voer voor spellingfanaten; wie meldt zich?

BeNeDictee Voorburg 2018

Rein Leentfaar (l) discussieert tijdens de lunch met winnaar Rien Wisse

Toedeledokie
Afijn, de chefs de partie en andere cordons bleus zwoegden op emmese à-la-cartegerechten en amuse-gueules met malossol. De sommelier gebruikte geen oenochoë, maar keurde zijn grands seigneurs met behulp van een taste-vin en schonk châteauneuf-du-papes, tokayers en vinhos verdes. Patron-cuisinier Henk Savelberg hield niet van curasausjes, toast kannibaal en labskous. Opeens zei hij toedeledokie: hij trok zich himmelhoch jauchzend en als een ware hesychast terug in de desa, en ging fanatiek instaën en pilatesen.

Het Diandictee nog indachtig: de coquilles Saint-Jacques (jakobsschelpen) ontbraken. Toch smaakte het dictee van ‘maître Jacques’ (manusje-van-alles) uitstekend, lekker pittig maar niet té. Uitslag: nummers een en twee idem als ‘s ochtends (10 en 15 rode strepen in 102 invulplaatsen); derde werd Jeroen van Heemskerck Düker (27).

Op naar de volgende ronde: Heist-op-den-Berg, 20 oktober.

 

Deelnemers weifelen bij start dicteeseizoen

hillegom 2018

Deelnemers aan de start van het Hillegoms dictee. Op de voorgrond Randy van Halen.

door Randy van Halen  |  foto’s: Annemarie Braakman

Na een lange zomer is het dicteeseizoen eindelijk weer begonnen. De plaats van handeling was dit jaar Hillegom. In de pittoreske bibliotheek werden de deelnemers op woensdag 12 september welkom geheten, om hun hersenen en pennen weer aan het werk te zetten. Alweer voor de veertiende keer werd dit evenement georganiseerd door de lokale harddraverijvereniging, die elk jaar de lokale feestweek optuigt.

Na een korte uitleg van de regels gingen we aan de slag. Vanwege de lange dicteeloze periode en de weinige oefening was het even lastig om erin te komen. We genoten van het sterke verhaal over ‘de eeuwige weifelaar’, die in zijn jonge jaren nooit wist wat hij met zijn leven aan moest en van alles en nog wat uitprobeerde. Uiteindelijk is hij anderen gaan helpen hun keuzestress te verminderen en aan het slot van het verhaal heeft hij een succesvolle functie als bibliothecaris. De eerste paar zinnen waren gelukkig niet al te ingewikkeld. Dicteeklassiekers als een-tweetje, geskateten in groten getale mogen voor de meesten niet meer fout gaan. Daarna werd het echter een tikkeltje pittiger.

Want hoe schrijf je in vredesnaam de 9/11-theorie? De fiolen der gramschap – de voorlezer gaf nog aan dat het een term uit de Bijbel was – werden door menigeen verward met muziekinstrumenten, violen dus, en een zekere dicteetijger uit Naarden hield de transman voor een Fransman. De tweede helft bleek niet zo appeltje-eitje als gehoopt.

Hillegom 2018

Annemarie Braakman won de tweede prijs bij de regionale deelnemers.

Instinkers
Tijd om de boel na te kijken. We kregen het werk van degene naast ons en een nakijkvel. De fouten gingen alle kanten op en velen deden het niet zo goed als ze hadden gehoopt. Het dictee lijkt niet moeilijk, maar instinkers waren alomtegenwoordig. Een van de grootste was polyamoreus, wat door bijna iedereen met een u te veel werd geschreven: polyamoureus. Uiteindelijk bleken de uitslagen in de top nog erg dicht bij elkaar te liggen.

In de tijgercategorie, hier de ‘dicteemasochisten’ genoemd, was er zelfs een gelijke stand. Zowel Jeroen van Heemskerck Düker als ik had zeven fouten. Een shoot-out moest eraan te pas komen om de winnaar te bepalen. Gelukkig had dicteeauteur en voorlezer Bram Rietveld zich daarop voorbereid. We kregen direct een vel papier voor onze neus en mochten gaan schrijven. Na woorden als akte, cadeauabonnementen koninginnensoep kwamen er opmerkingen vanuit het publiek en de deelnemers: “Het is wel de bedoeling dat het moeilijker wordt, anders zitten we hier morgen nog!” En moeilijker werd het. De genadeklap werd gegeven bij het woord xyloglyptiek. Jeroen schreef het fout, ik schreef het goed, dus de prijs in deze categorie, een boekenbon, mocht mee naar Dordrecht.

Hillegom 2018

Na afloop van Het dictee was duidelijk wie de shoot-out gewonnen had. Links Randy van Halen, rechts Jeroen van Heemskerck Düker.

Ook bij de inwoners van de regio lagen de uitslagen van enkele deelnemers dicht bij elkaar. De derde prijs ging naar Marga Nieuwendijk, met 28 fouten. De nummer twee bleek de Aalsmeerse Annemarie Braakman te zijn. Ze was vooral verbaasd dat zij als lokale deelnemer werd gezien. Zij had een stuk minder fouten, namelijk twaalf. De onbetwiste topper was echter Leni Lagerberg, met slechts elf rode streepjes op het papier.

Het dicteeseizoen is met een knaller begonnen. Na het leuke dictee in Hillegom, kan ik niet meer wachten op alle dictees die nog komen gaan. Ik hoop op een mooi seizoen!

Makkelijk Dictee veel te makkelijk

Jan de Loodgieter

Jan de Loodgieter

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws.

Het roemruchte Makkelijk Dictee Limbabwe is gewonnen door Jan de Loodgieter uit Simpelveld. Hij spelde alle honderd invulwoorden goed. Omdat de andere tachtig deelnemers dat ook deden, moest een shoot-out de beslissing brengen.

In de zenuwslopende barrage kwamen tal van dicteeklassiekers voorbij, zoals nochtans, alleszins en uitweiden. Pas bij de zevenenzeventigste opgave, toen er nog slechts vijf deelnemers in de race waren, kon de lokale held als winnaar worden aangewezen. Bij Dat slaat als kut op dirk gingen zijn concurrenten in de fout met ‘kut-op-dirk’, ‘kut op Dirk’, ‘cut op Dirk’ en ‘kuttopdirk’.

Leiding en buis
De Loodgieter liet na de uitputtingsslag zijn taalgevoel nog maar eens spreken: “Ik ben bijna door het putje gegaan en het water stond me tot aan de lippen. Ik ben gewend om aan de leiding te gaan. Gelukkig heb ik nu geen buis gekregen.”

Ja, uw verslaggever moest er ook even over nadenken.

Makkelijk zat
De meeste deelnemers waren ontstemd door het eenvoudige niveau van het dictee, samengesteld door Henk en Ingrid Holland.

Een van de slachtoffers zei cruijffiaans: “Zo jaag je alle spellingeinsteins de arena uit. Het moeilijke van een makkelijke dicteewedstrijd is om een zwakke tegenstander slecht te laten spellen. De punten moeten dáár op de i gezet worden waar ze horen, makkelijk zat. Ik ben er nog steeds van overtuigd dat zoals ik een dictee opstel je het moet doen, want anders zou ik het niet doen. Een gemiddelde score van nul fout is een utopie wie nooit mag gebeuren.”

Latijn
Een beteuterde Henk Holland stamelde: “Mea maxi­ma cul­pa. Peccavi. Qui s’ex­cu­se, s’accuse. Ik doe amende honorable en hoop op een absolvo te. Voor mij geen dictees meer.”

Dat laatste begrijp ik. De rest is Latijn voor me, en ik ken Frans als een koe Spaans.

Sweet BeNeDictee City

zoetermeer

De Dorpsstraat van Zoetermeer. Foto: Edwin Brugman

door Herman Killens

Oei, Zoetermeer, ik had er nog nooit van gehoord. En nochtans heb ik in het verleden heel vaak Nederland gefrequenteerd, voornamelijk om professionele redenen maar ook op de bonnefooi met fiets, wandelschoenen en tent. Maar nooit Sweet Lake City dus, de intrigerende benaming die Dian van Gelder in haar uitnodigingsmail gebruikt.

Had ik al gezegd dat dicteeën bij uitstek een zomersport is? Inderdaad, zoals bovenmaats vaak het geval voor de BeNeDictees genieten we weeral voor de zoveelste keer van een hoogmediterraan temperatuurtje als we op zaterdag 26 mei 2018 aan het gezellige restaurant Happy Moose arriveren. Echtgenote Mireille heeft na een uitgebreide voorafgaandelijke research haar fiets meegebracht en peddelt onmiddellijk met een verrekijker richting het natuurgebied met de moeilijke spelling Noord Aa. Zij gaat op zoek naar zo veel mogelijk verschillende vogels, ik naar zo weinig mogelijk schrijffouten. Zij geniet in de zon, ik ga zwoegen op de eerste etage. Doemetoch – toch de verkeerde hobby gekozen?

Medemasochisten
De dicteevrienden genieten al van hun welkomstdrank en ontbijt als ik met Bert Jansen puffend de trap naar de Rietzoomzaal bestijg. Er zijn in totaal naast mezelf tien medemasochisten aanwezig: gastvrouw Dian van Gelder, Annemarie Braakman-Ven, Leni Lagerberg, Lizi van Vollenhoven, Bert Jansen, Jeroen van Heemskerck Düker, Jozef Lamberts, Rein Leentfaar en Rien Wisse. En – tada, tromgeroffel, klaroengeschal – Joost Verheyen!!! Amai, de strafste speller van het westelijk halfrond is aanwezig. En bij uitbreiding ook van het oostelijk halfrond. Een hele eer voor de BeNeDicteeCommunity. Van zodra zijn inschrijving bekend werd gemaakt heeft Rien zelfs zijn hele dictee herschreven (zie verder) …

Dian, die uitgebreid reclame maakte op diverse fora, had gezien de ruime locatie op nog meer volk gehoopt. Oorspronkelijk hadden zich in Joosts zog trouwens nog twee andere Limburgse specialisten ingeschreven, maar die zegden dan weer in extremis af. Maar het moet gezegd: hoeveel dictees vinden er per jaar plaats waar meer dan elf dicteetijgers aan deelnemen? Enkele komen in 2018 heel voorzichtig bijna in de buurt: het Hautekietdictee, Sluis, Terneuzen, Oudewater, … Maar méér? Neen, BeNeZoetermeer is op dat gebied een absolute topper.

Aalsmeer 2017

Dian van Gelder in Aalsmeer (2017). Foto: Huib Boogert

Powerpoint
Het uitzicht vanop het balkon is groots: water, riet, meerkoeten en futen. En hikende en bikende bezoekers. Maar er moet gepresteerd worden. Dicteeën, weet je wel. De immer enthousiaste Dian komt evenwel verrassend uit de hoek. We beginnen immers met een … powerpointpresentatie over Zoetermeer. Ongemeen schitterend, zeker voor deze onwetende Vlaming. Zoetermeer blijkt veel groter dan gedacht, 125.000 inwoners, wauw (hier spreekt natuurlijk wel een inwoner van – of all places – Opwijk). Eigenlijk een uit de voegen gebarsten groeikern. Ongelooflijk, met alle voorzieningen: een metro, een skistation, een golfbaan, … En nu dus ook een dicteewedstrijd. Een dubbele dan nog.

We trappen af met een dictee geschreven door Lizi van Vollenhoven, een knotsgek en humoristisch verhaal onder de titel Boontje komt om zijn loontje. Daarin heeft de louche figuur Appie W. het plan opgevat om een sterrenrestaurant annex zwartgeldwitwasserij te starten – de koddige Kwartel – en tegelijkertijd zijn overbuurman en rivaal op haute-cuisinegebied uit te schakelen – de gepluimde Patrijs. Daarvoor schakelt hij twee straatschoffies in. De eerste moet vijftienhonderd cicaden en vijftig muizen loslaten in de frigidaireruimte van zijn overbuur, de tweede enterotoxineproducerende E. colibacteriën door de hors-d’oeuvre van de gepluimde Patrijs mengen om de gasten een langdurige gastro-enteritis te bezorgen. Ondertussen vindt de grande opening plaats van zijn eigen restaurant, waar gourmands, journalisten en de Amsterdamse onderwereld op uitgenodigd worden op een veertiengangenamusediner.

Quokka en tafa
Natuurlijk loopt alles in het honderd. De twee vergissen zich in de uithangborden – ze kunnen immers nog geen kwartel van een patrijs onderscheiden (en had het nu om een quokka versus een tafa had gegaan, dan konden we dat nog enigszins begrijpen) en droppen hun goedje in het verkeerde restaurant. Gevolg: een chaos vanjewelste, een schietpartij. Ik citeer:

De coquette trok hierop haar uzi onder haar vicuñawollen jas vandaan en begon in het wilde weg te schieten. De sterkedrankcontainers veranderden in evenzovele danaïdenvaten. Terwijl de journalisten driftig aantekeningen maakten, probeerde Appie zo veel mogelijk van de Chateau Montifaud te redden door onder een vat te gaan liggen en gewoon zijn mond open te houden. De via het C2000-systeem opgeroepen ME arresteerde onder het motto ‘eerst meppen, dan uitzoeken’ de hele bups en slingerde de goegemeente in het cachot. Naar het schijnt snakt Appie inmiddels naar de meest simpele McDonald’s-maaltijd.

Aalsmeer 2017

Lizi van Vollenhoven tijdens het Aalsmeers Dictee 2017. Foto: Huib Boogert

Kruudmoes
Nu nog foutloos neerpennen. Enige culinaire kennis van heb ik jou daar was alvast een pre: toastjes met coquilles Saint-Jacques, crème de chayote of aspic van casselerrib, creusetapas, petits-beurres met crème fouettée en cassata-ijs. En misschien past de koketterende oude taart eveneens in dat rijtje …
De volgende zin zal allicht ook wel nergens zonder rode markering gebleven zijn: Een loensende drinkebroer raakte geleidelijk aan sjikker door het teveel aan charoset en probeerde met hand en tand antroposofische homeopathie te propageren als panacee tegen alcoholgeïnduceerde malaise.

Maar het kan ook veel stommer: schrijf ik toch wel vicuñabollen in plaats van -wollen. Het woord dat evenwel het vaakst fout gaat is kruudmoes. Kruutwatte? Precies. Kruudmoes blijkt een oud Gelders en Overijssels gerecht te zijn, een stevige en voedende pap van gort, karnemelk, spek, rookworst, rozijnen en verse kruiden. Weer iets bijgeleerd. Lizi heeft alvast beloofd om het te serveren tijdens het BeNeDictee op 22 september in Voorburg!

Meisterstück
De uitslag is … een ex aequo. De super-Zeeuw Rein Leentfaar slaagt erin gelijke tred te houden met Meisterstück Joost Verheyen: vier fouten (op 69 invulplaatsen), op drie tellen gevolgd door Rien Wisse. Meteen verschanst Lizi zich op het balkon om ter plekke enkele shoot-outwoorden te bedenken, na gecheckt te hebben of beide protagonisten geen medische voorkennis hebben. Stafylokokkentonsillitis en cervixdysplasie gaan voor beiden goed, maar over de schrijfwijze van prosopagnosie twijfelt Rein net iets te lang zodat Joost tot winnaar wordt uitgeroepen.

Tijd voor het buffet, perfect klaargemaakt en opgediend door het restaurantpersoneel, en tijd om op het balkon ook wat van het fraaie weer te genieten. Even uitblazen vooraleer de gevreesde Rien Wisse – de winnaar van de competitie 2017 – aan de beurt komt. Die heeft zoals gezegd zijn hele dictee een facelift gegeven van zodra hij hoorde dat Joost zou deelnemen. En dat zullen we geweten hebben.

Lansingerland Rien Wisse

Rien Wisse (foto uit 2014)

Woordkunstenaar
Over het verhaal kan ik kort zijn. Een next best oplossing gaat over een vijfenzestigenhalfjarige man die naar een geriatrieaios (in Nederland: arts in opleiding tot specialist) gaat en doorverwezen wordt wegens een drankprobleem. Of toch ongeveer, want de tekst staat zo vol met onmogelijke woorden en woordcombinaties dat ik nog steeds de eigenlijke story tracht te achterhalen. Rien is immers een grandioze woordkunstenaar die, net als bijvoorbeeld Marc de Smit in Terneuzen, iedereen voortdurend op het verkeerde been zet met ingenieus in elkaar geknutselde combinaties van klanken, grammaticale constructies en woordlookalikes. Alleen gaat Marc daar spaarzamer mee om, terwijl Rien onze hersenen om de haverklap bombardeert.

Enkele afschrikwekkende voorbeelden: dementia-praesenilissymptomen, gaazspecialist, zo vol als mut, méritoire geëdite teasestrip (en geen T-strip), meatspace (niet een meetspace of ontmoetingsruimte maar de fysieke wereld), widescreen (oeps, geen whitescreen), het gele snavelhauwtje, een toetoeppak (ik maak er een tutupak van), wat tanorexia-achtig, beresterk van inhout (!), de band dEUS, ge schiept te veel, ik ben uit de ket maar niet wous (waar heeft-ie het in ’s hemelsnaam over …), pek- of alantswijn (neen, geen peccovalantswijn of wat dan ook). Het al dan niet aan elkaar schrijven of streepjes zetten passeert eveneens de revue: de next best oplossing uiteraard, maar ook een prima de luxe stemming, de baard van Mozes, een so easy’tje, een net-nietspecialist, een standalonescrollwieltje, boe roepen, begijne maken, terwijl we bijeenwaren, …

En dan is er nog de spitstechnologie: declassee, vrouwelijk omdat het gevolgd wordt door het woordje wier. Trakteerden, want het is souschef et al. (en anderen). Ja, jongens, amai mijn voeten. En de rest zijn gewoon … moeilijke woorden: covaartest, rantte, beb, schroodbeitel, dik van zoute – ik kan zo nog een tijdje doorgaan.

Een kokmeeuw. Foto: Diliff (Wikimedia)

Een kokmeeuw. Foto: Diliff (Wikimedia)

Kokmeeuw
Het gaat allemaal wat boven mijn petje. Er moeten in totaal maar liefst bijna 30 procent van de gedicteerde woorden worden opgeschreven (106 van de 347 woorden). Dat geeft een onoverzichtelijk invulblad, vooral daar er gewoon blanco’s staan waar een woord- of woordgroep moet ingevuld worden, en dan nog vaak enkele naast elkaar. Bovendien ligt het dicteertempo bijzonder hoog, combineert Rien regelmatig verschillende woorden in één woordgroep en is er veel te weinig tijd om na te denken over al deze complexe hersenpuzzels. En voor Vlamingen komen daar dan nog eens wat extra fouten bij door de afwijkende Hollandse uitspraak (‘regiolect’, om Bert Jansen te parafraseren). Dat laatste, tja uitwedstrijd, ieder zijn beurt.

Sorry Rien, op het einde heb ik er al helemaal geen zin meer in. Ik leg mijn pen neer en zie hoe een kokmeeuw op het balkon neerstrijkt. Ik zet een vogelstreepje bij op mijn blad … Na afloop blijkt dat Rien niet doorheeft dat het toch wel afschuwelijk moeilijk is. ‘Tja, al die woorden staan gewoon in mijn Lijst’, klinkt het laconiek.

Messi en Ronaldo
Van de 66 invulgroepen schrijft zelfs winnaar Joost er uiteindelijk 21 fout (zowat een derde van alle woorden – dat overkwam hem allicht nog nooit), en enkel Rein (28) en uw nederige dienaar (31) halen nog net iets meer dan de helft. Gemiddeld worden er door de deelnemers uiteindelijk twee derde (!!) van de woorden en woordgroepen fout geschreven, allicht een absoluut nieuw record aller tijden voor een invuldictee. En dus kan ik toch nog met een goed gevoel naar huis: nu kan niemand meer zeggen hoe affreus moeilijk Opwijk 2017 (de vorige recordhouder) was …

Het is in het verleden al meermaals door een aantal deelnemers en verslaggevers vermeld: leggen we de lat nu niet veel te hoog? Willen we dat enkel nog Messi en Ronaldo aan de BeNeDictees deelnemen of mikken we breder? Ik kreeg begin dit jaar verschillende antwoorden van uitgenodigden dat ze het toch wel echt veel te moeilijk vinden en daarom passen voor de BeNeDictees. En de aankondiging op dictees.nl hielp ook niet echt: ‘competitie voor de ambitieuze dicteehobbyist’. Tijd voor wat bezinning? Het dictee van Lizi (gemiddeld een vijfde fout) was wat mij betreft een goed streefdoel.

Het terras van de Happy Moose in Zoetermeer

Het terras van de Happy Moose in Zoetermeer

Après-dictee
Bovendien zorgt dat ook voor een rangschikking op basis van appelen en peren. Volgend jaar dus allicht te schrappen. Wat er ook van zij: Rein verovert de virtuele gele trui, terwijl Nederland de leidersplaats in het landenklassement nog verstevigt.

Het moet gezegd: Dian heeft op een creatieve en toffe wijze het woonkamerconcept breed geïnterpreteerd. En ook de organisatie was perfect. Maar persoonlijk verkies ik toch altijd wel de intimistische en gezellige sfeer van de echte huiskamer. Maar ik heb geen recht van spreken, want ik mis natuurlijk wel het belangrijkste onderdeel: het après-dictee. Om privéredenen moet ik er vandoor, terwijl het gezelschap plaatsneemt op een schaduwrijke plek op het terras van de Happy Moose. Voor verdere verslaggeving hierover verwijs ik jullie dus graag door naar de andere deelnemers.

O ja, Mireille heeft meer gevederde vrienden gespot dan ik fouten heb geschreven. Maar of dat iets zegt over mijn orthografische kwaliteiten dan wel over haar ornithologische kennis laat ik even in het midden …

Mannen overtuigen bij Utrechts Studentendictee

Utrecht 2018

Jaron van den Berg

door Maaike Hamming  |  Foto’s: DUB

Jaron van den Berg, student sociale wetenschappen, is met slechts tien fouten de duidelijke winnaar van het vijfde Utrechts Studentendictee. Uit handen van presentatrice Sofie van den Enk ontving hij een cheque van 500 euro.

Het dictee is een initiatief van Taleninstituut Babel, in samenwerking met DUB (Universiteit Utrecht) en Trajectum (Hogeschool Utrecht). Een recordaantal deelnemers kwam donderdagavond 3 mei bijeen in de aula van het Academiegebouw aan het Domplein in Utrecht; maar liefst 101 studenten namen deel. Redenen om mee te doen liepen uiteen van een weddenschap tot aan ‘intellectueel masochisme’. Juryvoorzitter en schrijver van het dictee Peter J. van Dijk gaf vooraf aan dat het een uitdaging is elk jaar én een moeilijk dictee (“je wilt geen zeven winnaars”) én een verhaal met een moraal te schrijven. “Maar het is ook dit jaar weer gelukt,” verzekerde hij de aanwezige studenten.

Eigen ervaring
De studenten streden niet alleen tegen elkaar, maar ook tegen zeven prominenten van de Universiteit Utrecht en de Hogeschool Utrecht. Het dictee werd dit jaar voorgelezen door presentatrice en programmamaakster Sofie van den Enk. In 2014 deed zij zelf mee aan het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Uit eigen ervaring tipte zij nog snel voor het begin: “Je moet verrassend veel aan elkaar schrijven!”. Van den Enk las het dictee met aandacht, plezier en humor voor. Bij de eerste zin ging een golf van verontwaardiging door zaal; de toon was gezet. Af en toe werd er gelachen, maar het was voornamelijk muisstil in het Academiegebouw. Woorden als in-vitrogametogenese en belle époque eisten dan ook de volle aandacht van de driftig pennende zaal.

Utrecht 2018

Sofie van den Enk dicteert het Utrechts Studentendictee

Mannen
De beste speller van de avond maakte indruk. Jaron van den Berg won met slechts tien fouten, terwijl het gemiddelde 32 fouten bedroeg. De nummer twee van vorig jaar, Ben Kapitein, deed voor de derde keer mee, en werd wederom tweede met 16 fouten. De top drie bestond dit jaar voor het eerst uitsluitend uit mannelijke studenten. Tialda Sikkema (docent schrijfvaardigheid bij het Instituut voor Recht) was met 23 fouten de winnaar onder de prominenten. Gemiddeld scoorden de studenten beter dan de prominenten. De universitaire studenten maakten gemiddeld 32 fouten, de prominenten 34. Hogeschoolstudenten bleven wat achter met een gemiddelde score van 44 fouten. Dit jaar bleven de mannen de vrouwen net voor met een gemiddelde score van 31 tegen 33. Diergeneeskunde was met een gemiddelde van slechts 19 fouten de best scorende faculteit.

De woorden die vaak verkeerd geschreven werden, waren: degoutant (wansmakelijk) en litecoin. De nakijkers zagen dat veel deelnemers ‘degoutant’ hadden veranderd in ‘debutant’. Litecoin werd daarnaast door vrijwel iedereen als ‘lightcoin’ geschreven. Het slechtst gemaakte dictee bevatte 94 fouten.

Voor meer informatie en alle statistieken kunt u terecht op www.babel.nl/dictee of op de Facebookpagina.