Marc de Smit legt de zweep erover

terneuzen2017

Dicteeauteur en tweevoudig winnaar van het Groot Dictee op tv Marc de Smit

Tekst en foto’s: Huib Boogert

Op de provinciale radiozender Omroep Zeeland verklaarde dicteeauteur Marc de Smit in de morgenuren de oorlog aan de gespecialiseerde dicteedeelnemers van die avond. “Ik ga ze de stuipen op het lijf jagen’, annonceerde hij. Tegelijkertijd kondigde hij aan, dat de liefhebbers onder de deelnemers ontzien zouden worden.

Hij hield woord. De tweevoudig winnaar van het Groot Dictee der Nederlandse Taal op tv presenteerde een tekst als een aardbeving, waarvan de schokgolven ver en lang voelbaar waren. De liefhebbers kwamen er inderdaad genadig af. De dicteetijgers stapelden fout op fout; de liefhebbers incasseerden het loon van de coulance: weinig rode strepen.

terneuzen2017

Deelnemers in gesprek met Niek van Waterschoot (midden) tijdens de pauze.

Mycorrhiza’s voor de specialisten
Op deze wijze kan in een paar pennenstreken het Groot Dictee van Zeeuws-Vlaanderen worden omschreven, dat woensdag 19 april werd gehouden in de openbare bibliotheek van Terneuzen. Auteur Marc de Smit legde de zweep er flink over.

Dat begon al met de openingszin van het (invul)dictee. Die bevatte woorden als mycorrhiza’s, metanilgeel, chinhydron, gestraighte, white knights, bric-à-brac- en andere winkeliers. De tweede zin deed daar nauwelijks voor onder. Ook daarin ging de auteur er met gestrekt been in: arabeske puien, antieke torsekasten, schotsbonte antimakassars, headshops, verelendung en ons swell straatje. De verbanddoos hangt in Terneuzen centraal in de bibliotheek, maar hij hoefde niet geopend te worden om geestelijke trauma’s te bepleisteren. Kantje boord overigens….

terneuzen2017

Trui Gonnissen (tweede prijs liefhebbers) laat zich niet overtuigen door Edward Vanhove (tweede prijs specialisten).

De liefhebbers werden met toegeeflijkheid bejegend. Ze hoorden woorden voorbijkomen als berenklauwen, rappers, relaxcanapés, chicheid, sliptongetjes, kosteloos, chef-kok en wiegendruk. Alleen bij de woordgroep te nu, in de betekenis ‘té hedendaags’, lieten veel deelnemers zich verleiden om tenue te schrijven. Instinkers van dit soort zijn Marcs handelsmerk.

Hoorbaar moeilijk
Door de hoorbare moeilijkheidsgraad van de dicteetekst ging het constructief-kritische karakter ervan enigszins verloren. De bibliotheek loopt het risico, dat ze zal verkassen naar nieuwbouw elders in de binnenstad, maar Marc oordeelde dat nieuwbouw op dezelfde plaats wenselijker is. Hij eindigde met een kwinkslag: maak er anders maar een spelotheek van voor het organiseren van dictees. Een ‘spellotheek’ dus.

terneuzen2017

Deelnemers checken de correcte spelling in de pauze.

De voorlezer van dienst was, als gebruikelijk, de witgekruinde pastor Niek van Waterschoot van de plaatselijke Elizabethparochie. Hij hield vooraf een korte verhandeling over het fenomeen ‘openbare bibliotheek in Nederland sedert het begin van de vorige eeuw’. Volgens hem waren de openbare bibliotheken destijds bedoeld om de bezoekers rust te gunnen bij het lezen, maar zo’n tien jaar geleden begonnen ze ook met het pesten en vernederen van de bezoekers. Inderdaad: door het organiseren van dictees.
“Rust en lezen worden dan even vergeten. Dan heerst er spanning in de biebs, spanning als een hellehitte”, aldus de voorlezer in zijn voorwoord. En in zijn functie als dienaar van de Allerhoogste heeft hij uiteraard kennis van de temperatuur van de hellehitte.

terneuzen2017

De verrassende winnaar Gosse Kamminga (l) ontvangt zijn eerste prijs.

Pentekening als prijs
De prijzen werden na afloop uitgereikt door de directeur van de veertien vestigingen tellende Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen, Rudi Crombeen. Bij de liefhebbers won Gosse Kamminga, een rasechte Fries die al tientallen jaren in de naburige doortrek Zeedorp woont. Hij kwam binnen als supporter van een deelnemer, werd aangezet om ook mee te schrijven en pakte direct de eerste prijs. Veni vidi vici, heet dat in goed Romeins. Hij kreeg een pentekening van schrijfster/illustratrice Ilse Brosens.

Bij de specialisten/dicteetijgers bevestigde Joost Verheyen (uit Paal in Vlaanderen) zijn suprematie. Hij maakte slechts zes fouten. De meeste deelnemers in deze categorie gingen in dit foutenfestival vér over de tien misschrijvingen heen, een aantal zelfs zéér ver. Alle nummers een tot en met drie ontvingen als prijs een set originele boekensteunen.

terneuzen2017

Superspeller Joost ‘de kannibaal uit Paal’ Verheyen

Uitslagen
In de categorie Liefhebbers pakte Trui Gonnissen met vier fouten nipt het zilver. Zij deelde de plaats met Jorien Brugmans. In de specialistenklasse volgde Edward Vanhove uit Maaseik (B) na de zegevierende Verheyen. Hij maakte slechts acht fouten. Daarmee hield hij Rein Leentfaar uit Breskens (negen fout) op de derde plek.

11 reacties

  1. Mooi verslag, Huib! Als ik het zo lees, mag ik blij zijn dat ik er niet bij was: de specialistenversie zou vast een foutenregen zijn geworden voor mij. ;-))

  2. Marc de Smit had het goed voorspeld. Het liefhebbersdictee mocht inderdaad een beetje pittiger (veel bekende en vrij eenvoudige woorden), terwijl in de tekst voor de specialsten nogal kwistig onbekende en nauwelijks gebruikte dicteewoorden (ook straat-, jongerentaal) werden gestrooid. Dicteeregels leken niet echt een grote rol te spelen, om te winnen moest je vooral de Dikke Van Dale zoveel mogelijk van buiten kennen. De nummers 1, 2 en 3 studeren ongetwijfeld heel veel, anders kan je al die moeilijke woorden niet correct schrijven. Een dikke proficiat trouwens aan Joost, Edward en Rein, je moet het toch maar allemaal kunnen onthouden! Andere specialisten, zoals ik, voelen zich intellectueel niet in staat om die woordenvloed blijvend in hun brein op te nemen. Of ze hebben er gewoon geen zin in of hebben geen tijd. Dit vertaalt zich dan in een ontnuchterend resultaat: meer foute woorden dan goede. Gisterenavond piekerde ik erover en dacht dat er zo een ongelijke strijd is in de specialistencategorie. Omdat ikzelf nooit iets voorbereid of studeer, voel ik mij eerder een liefhebber dan een ‘specialist’. Wellicht ben ik, met name voor dictees waarbij de specialistenversie totaal verschilt van de liefhebbersversie, meer in mijn sas in de categorie liefhebbers …

  3. Bedankt voor dit pijlsnel gepubliceerde journalistieke pareltje en de mooie foto’s, Huib. Proficiat aan de medaillewinnaars bij de liefhebbers en specialisten, en bij uitbreiding aan alle aanwezige masochisten. En een dikke pluim voor Marc voor de leuke en traditioneel uitdagende tekst en voor de organisatoren voor de perfecte omkadering. Een topper in Dicteeland!

    • Geeft niet, Bert. We hebben goed voor het beestje gezorgd. Schoteltje melk en zo. Maar eh…gaat het weer een beetje met je?

  4. ///

    Felicitaties voor Joost, die hier toch met schwung het niveau van suprematie dat hij al zo vaak heeft tentoongespreid, ook jegens de nieuwe woordenboeken tentoonspreidt.

    Prachtige tekst van Marc over het spanningsveld tussen authentieke boetieks en webwinkels.

    Dank je, Huib, om een en ander uit te schrijven. Deze zin over de overwinnaar bij de liefhebbers klopt echter niet: “Hij kreeg een pentekening van schrijfster/illustratrice Ilse Brosens.” De pentekening van Brosens krijg je immers pas wanneer je het dictee driemaal wint. Zie de website van de bibliotheek, waarop een apart verslag staat. Nou, voor wie het helemaal juist wil hebben: ook daar is er iets misgelopen, want de foto bij het verslag doet, in combinatie met het verslag, beslist uitschijnen dat díé pentekening te winnen valt. De getoonde pentekening bestaat echter al een jaar en wordt per definitie aan een deelnemer bij de specialisten uitgereikt, ook weer de eerste die driemaal wint.

    Juist om ter gelegenheid van deze elfde editie van het Groot Zeeuws-Vlaams dictee gelijkheid tussen liefhebbers en specialisten te bereiken, heeft Brosens een tweede pentekening gemaakt. Op de foto waar Crombeen een pentekening vasthoudt, met naast hem dus Kamminga, kun je die zien.

    ///

  5. Ook ik heb mijn vingers afgelikt bij je relaas, Huib. Dankjewel. En wat deed je dat snel. Het is heel fijn om het verslag al opgediend te krijgen als het dictee nog niet is afgekoeld. Goeie kok!
    (De prijs was echter geen ‘set’ boekensteunen; het was er één. Ik ga volgend jaar voor de andere ;-)).
    Hulde aan Marc voor zijn elfde pareltje. We moeten hem vertroetelen, zodat hij dit nog jaren blijft doen. Ik heb vorig jaar en dit jaar gesuggereerd om de dicteeteksten te bundelen. Ze zijn het meer dan waard.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>