Geslaagde aftrap BENE-dictee in Opwijk

benedictee2017-01

Frank Denys, Jozef Lamberts en Rien Wisse aan het werk. Vooraan Elsie en Leen Ribbens

door Frank Denys  |  Foto’s: Familie Killens

Zo’n kleine tien jaar geleden liep de organisator van het inmiddels ter ziele gegane Groot Deventer Dictee, wijlen Alex Zwalve rond met grootse plannen voor een heuse Belgisch-Nederlandse dicteecompetitie waarin de beste Vlaamse en Nederlandse spellers tegen elkaar in het harnas zouden treden. Omdat de sponsors niet makkelijk in zo’n verhaal wilden meestappen, zijn die plannen altijd dode letter gebleven, maar nu worden, weliswaar op een veel bescheidener schaal en met een ietwat andere opzet, die ideeën vooralsnog in de praktijk gebracht. Initiator-coördinator hiervan is dicteeduivel-doet-al Rein Leentfaar. Rein kreeg alsmaar minder zin in gesteggel met onkundige dicteejury’s en nam het voornemen zijn deelnames selectiever uit te kiezen. Toen botste hij op de beperking dat er in de Lage Landen bitter weinig dictees met een exclusief hoge moeilijkheidsgraad waren en zo kwam langzamerhand de huidige BENE-dicteewedstrijd, ook wel BeNeDictee genoemd, tot stand.

benedictee2017-01

De strijders betreden de arena in Opwijk.

Onthaal
Zo togen op zaterdag 8 april twaalf dicteecoryfeeën naar het landelijke, in Vlaams-Brabant gelegen Opwijk voor de eerste ronde van het BeNeDictee. Herman Killens heette er de spierwilde spellingmatadoren hartelijk welkom in de arena van zijn woonst.

De onverschrokkenen (acht Vlamingen, vier Nederlanders; zes mannen en zes vrouwen!) wachtte er een kleine uitputtingsslag: ’s voormiddags en ook nog eens na de noen een dictee met 100 invulvelden, goed voor een maximum van telkens 100 punten.

Herman
We kennen onze aimabele amfitryon Herman niet alleen als dicteetijger, maar ook als een begenadigd schrijver, getuige de schitterende verslagen van zijn hand op deze site. Als dicteeauteur was hij wél aan zijn proefstuk toe en vooraf dacht hij het nogal makkelijk gemaakt te hebben. Hoe weinig realistisch die inschatting was, kon je al na een eerste in-extensolezing horen. Sommige deelnemers, bepaald niet van de minsten, bekroop de lust om meteen met stille trom huiswaarts te keren.

benedictee2017-01

Herman Killens dicteert zijn sciencefictionverhaal.

XA4 ofte Xavier op de ‘S11-IE’
De tekst van zijn dictee was nochtans een pareltje: een bijzonder fantasierijk, bijwijlen hilarisch sciencefictionverhaal over een buitenaards wezen genaamd XA4, Xavier voor de vrienden. Met zijn ruimteschip landt hij naast de bib van Hof ten Hemelrijk in Opwijk. Het eerste contact met een aardbewoner, genaamd Mars, wordt in de volgende passage beschreven: “Mars, een monsieur Prudhomme van cis-Alpijnse origine is net uit zijn sjonniebak gestapt, een 2pk [..] die hij onvervaard in de melkweg naast de wei met MRIJ-runderen heeft geparkeerd. Hij verslikt zich in zijn broodje buff bij het zien van die vreemde sullenpiet die uit het toegangsluik van de superrhibachtige ufo kruipt: een fluogroen metalig michelinmannetje met vijf ogen, asymmetrische lichaamsbouw en een wiebelende antenne op zijn kop.”

benedictee2017-01

Rein Leentfaar, Annemarie Braakman en Dian van Gelder aan het werk.

Xavier spreekt ons vervolgens toe: “Als periëgetisch volk zijn we al eerder op missie geweest op deze planeet die jullie ‘aarde’ noemen maar bij ons bekendstaat als ‘S11-IE’. Zo bijvoorbeeld ten tijde van de anato- en titanosaurussen, maar die hadden toen nog geen boodschap aan onze boodschap. En ook tijdens de epoques van zowel Attila de Hun als van Djenghis Khan en zijn rijk van de Gouden Horde was het nog te vroeg voor onze blijmare. Maar als homo sapiens 3.0 hebben jullie nu na lang speurwerk eindelijk het higgsboson, de g-plek en zowaar alle Pokémon ontdekt.

Mooi, maar lastig
Het mag duidelijk zijn dat dit een spitante tekst is vol humor en vermakelijke woordspelingen, heel erg leuk om te lezen, maar zaterdag waren de opgaven in de tekst vooral buitengemeen lastig om foutloos op te schrijven. De auteur had immers diep in de krochten van de onlineversies van Van Dale en het Groene Boekje zitten grasduinen om ons een variëteit van vele, nauwelijks gekende spellingsvormen op te dissen. Mij is het in mijn dicteecarrière in elk geval nog niet overkomen dat ik in een invuldictee met 100 opgaven er meer dan de helft fout schreef. Dat was overigens ook zo voor acht van de twaalf deelnemers en dat Rien Wisse met slechts 46 procent hier de vijfde plaats behaalde is ook veelzeggend.

benedictee2017-01

Jan De Ridder buigt zich over het dictee van Herman Killens.

Een onverwachte winnaar
En zou Rein Leentfaar ooit al eens een dictee geschreven hebben met meer dan 38 fouten? Met zijn score van 62 procent werd hij niettemin mooi tweede en moest hij in deze ochtendsessie alleen zijn meerdere erkennen in scrabblevirtuoos en talenkenner Jan De Ridder. Jan boekte bij zijn allereerste dicteedeelname pardoes een eclatant succes: winst met 68 punten! Hij bleef er bescheiden bij en zei dat er nogal wat scrabblewoorden in de tekst voorkwamen die hij sowieso kende, maar dat is uiteraard maar het halve verhaal. De zussen Ribbens, altijd erg aan elkaar gewaagd, bezetten hier plaats 3 (Leen met 54 punten) en 4 (Elsie met 52 punten).

De steeds hogere lat
Na kennisname van de scores vertelde Herman me dat hij vooraf zich er niet bewust van was de grenzen van de moeilijkheidsgraad weer eens een stukje te verleggen. In dit selecte gezelschap mag het natuurlijk extra moeilijk zijn, maar hoever mag je daarin gaan? Specialisten zijn meestal tuk op nieuwe, ongekende woorden, maar toch past hier een kanttekening. Persoonlijk vind ik dat je je ervoor moet hoeden dicteecracks op te zadelen met scores van rond de een vijfde goede antwoorden (80 fouten). Misschien kunnen ze dat wel relativeren, maar het kan net zo goed ontmoedigend werken. Bovendien dreigt de kloof tussen de top en de subtop hierdoor alleen maar groter te worden.

benedictee2017-01

Kout in de tuin; geheel rechts gastheer Herman Killens.

Killense humor
In Hermans tekst stonden ook nog vele woorden die niet als opgaven werden gebruikt (cosmos, cryosfeer, rrt, wim-t-schippersgehalte, higgsboson, phpd, heppiedepeppie, murgh, etc.). Woorden die we volgens hem allemaal ‘cadeau’ hadden gekregen. We ontvingen inderdaad een omstandige uitleg met bronvermelding in een apart document, maar punten waren er helaas niet mee te winnen…

Zonnige middagpauze
Toch maar eventjes bekomen dus tijdens de middagpauze in de tuin onder een gulle lentezon: Hermans eega Mireille Camps had voor een uitstekende catering gezorgd. Geen quisse van lombards hoen – die was voor Xavier – maar wel lekkere quiches, salades en drankjes die we ons lieten smaken. Genoeglijk keuvelend in een heterogene kring van zielsverwanten werden allerlei dicteeweetjes en andere nieuwsjes uitgewisseld. We praatten ons ook moed in, want in de tweede sessie kwam auteur Jan De Ridder aan bod. Had die niet net het eerste dictee gewonnen? Met een bang hartje schoven we in de living weer bijeen om de volgende marteling te ondergaan.

Uitslag tweede deel
Maar dat viel deze keer reuze mee, toch op het eerste gehoor. Achteraf liep de foutenlast wel nog op, want er zaten bedrieglijk eenvoudige opgaven in met een listig verscholen addertje. Maar Jan had in zijn opstel ons incasseringsvermogen heel wat minder op de proef gesteld dan Herman, zoals de scores aantonen. Ik werd gedeeld vijfde met Leen Ribbens (69 punten) en Rien Wisse behaalde de vierde plaats (73 procent goed). Gastheer Herman Killens veroverde de derde stek (74), terwijl Elsie Ribbens zich revancheerde tegenover haar zus met de tweede plaats (76). Tot slot was het geen grote verrassing dat Rein Leentfaar hier de hoofdvogel afschoot (78), al was dat dan zeer nipt.

benedictee2017-01

Jan de Ridder leest zijn dicteetekst voor.

Thales
In zijn tekst voerde Jan een dicteeauteur Thales ten tonele. We volgen hem op zijn meanderende tocht van het Zuid-Oost-Vlaamse Geraardsbergen over het oceanische eiland Gran Canaria tot in Lier, dan naar Oostmalle en Hoogstraten om uiteindelijk te arriveren bij de Moffrikaanse tanks in Nederlands parel van het Zuiden. Er komt een reisbureau aan te pas die workshops organiseert over dicteewoorden in Nederlandstalige songs. Daarbij komen aan bod: de niet zo blije hare krisjna’s op de Dam, Margotje in haar petticoatje en Jan De Wildes in bloei staande Phallus impudicus.

Een passage: “Er is ook tijd voor niet-talig vermaak: er wordt gerummyd en gekubd en gesoft of gebaseballd. Bij het ontbijt nuttigen ze hans-van gelder, tijgerbolletjes en speltbrood; bij de lunch een baguette met onder meer halloumi en lollo-rossobladeren.”

Het niet altijd even gepolijste verhaal springt vaak van de hak op de tak, maar heeft een onmiskenbaar jan-de-riddergehalte: grote eruditie, enigmatische gedachteassociaties en listige opgaven. Veel woorden ook die dwingen naar de context te kijken: verbindingsstang, Y-vormig, uitoren, etc. En wie zou er de Tamazighttalige pa juist geschreven hebben? Ik volsta nog met “De top drie keert huiswaarts met welgevulde flessen champagne: een melchior, nebukadnezar en balthasar …”. De reallifewinnaars, Jan en Rein, moesten het met een veel kleiner formaat wijn doen, maar waren daar toch best tevreden mee.

benedictee2017-01

Lekker lunchen in de lentezon.

Joviale sfeer
Volledigheidshalve vermeld ik nog graag de gewaardeerde aanwezigheid van de dames Annemarie Braakman-Ven en Dian van Gelder die de Nederlandse kleuren moesten helpen hooghouden, verwelkom ik Eline Van Langenhove als neofiete in het circuit en verheug ik me over de comeback van Marlies Vervloet. En laat me vooral de nimmer versagende Jozef Lamberts niet vergeten die ons met zijn rijke ervaring als geen ander kan vertellen hoe de spelling van vele dicteewoorden tegenover pakweg 20 jaar geleden veranderd is.

De aangename en kameraadschappelijke sfeer onder de deelnemers, die enkele onvermijdelijke discussiepuntjes op een beschaafde wijze in consensus wisten te beslechten, heeft ook in niet geringe mate bijgedragen tot het welslagen van deze memorabele dag.

benedictee2017-01

Een quiche van Mireille Camps

België-Nederland: 2-0
En de match België-Nederland? De gemiddelde procentscore van de Vlamingen lag in het ochtenddictee heel wat hoger dan die van de Nederlanders, in het (na)middagdictee* was het verschil slechts kantje boord in ons voordeel. 2-0 dus, maar we bezondigen ons voorlopig niet aan enig triomfalisme, want we moeten ruiterlijk toegeven dat we met twee Vlaamse auteurs enig thuisvoordeel hadden. Het is hoe dan ook nu al uitkijken naar de volgende ronde in Aalsmeer op 10 juni 2017.

*Verwarrende tijdsaanduidingen die Vlamingen en Nederlanders verschillend interpreteren.

PS Een of twee dagen na het dictee voerde Van Dale aanpassingen door in de oVD. Waren die er vroeger al, dan hadden de auteurs die opgaven wellicht nooit gebruikt. Wie dit en andere kwestieuze zaken uit de beide dictees wil becommentariëren verwijs ik naar het veel te weinig gebezigde Forum.

18 reacties

  1. Geweldig verslag, Frank, van een memorabele dag!

    Curieus: mijn dixies (mobiele toiletten) waren fout, moest dixi’s zijn. Wie schetst mijn (onze) verbazing toen het slechts enkele dagen later – met dank aan VD – ineens wel dixies moest zijn.

  2. De dictie van je ontlastende verslag is hoe dan ook subliem, Frank. Wat een spetterend verhaal. Wie had daar nou niet bij willen zijn?

  3. GrB vermeldt m.i. één ‘dixi’ en dat is een zelfstandig naamwoord met meervoud ‘dixi’s’. En verder: ‘dixit’ is mijns inziens de enig gebruikte vervoeging van het Latijnse dicere. Verder gebruik van vervoegingen ken ik niet in het Nederlands. Hooguit dictee en dictaat, maar die komen van dictare.

    • Eerst even de Van Dale raadplegen voor je zo’n boude bewering doet, Bob: ‘dixi: for­mu­le waar­mee men een re­de beëin­digt: mij treft geen blaam als naar mijn waar­schu­wing niet wordt ge­luis­terd.’ Dixit de Dikke.

  4. Door verplichtingen elders moest ik tot mijn verdriet in Opwijk mijn kat sturen, waardoor ik de ‘spitante tekst vol humor en vermakelijke woord spelingen’ van Herman moest missen. Van Franks eveneens spitante verslag heb ik echter bijzonder genoten!

  5. Waw Frank, wat een supersfeervol persoonlijk verslag van die memorabele Opwijkse dicteedag!! Heerlijk om te lezen en uitgebreid na te genieten. Na zo’n wervend verhaal mag Annemarie zich voor de sessie op 10 juni vast aan een stormloop van geïnteresseerden verwachten … Cheers en tot woensdag.

  6. Mooi verslag Frank, van het prachtige, humoristische topdictee van Herman en het dictee van Jan met een aantal fraaie, verraderlijke vondsten zoals: er wordt gerummyd en gekubd en gesoft en gebaseballd.
    Ontzettend moeilijk, dat wel, maar het maken van tientallen fouten in zulke kwaliteitsdictees lijkt mij geen bezwaar.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>