samenstellingen met doorsnee

Dictees Forums Discussie samenstellingen met doorsnee

Dit onderwerp bevat 2 reacties, heeft 3 stemmen, en is het laatst gewijzigd door  Jeroen van Heemskerck Düker 3 weken, 2 dagen geleden.

3 berichten aan het bekijken - 1 tot 3 (van in totaal 3)
  • Auteur
    Berichten
  • #7512

    Johan de Boer
    Bijdrager

    doorsneepyjamaparty / doorsnee pyjamaparty

    Zoals Jeroen hieronder al aangeeft is zijn dicteezin uit het dictee van 16 oktober jl., met het nu al beruchte doorsneepyjamaparty, gebaseerd op de volgende zin uit het UT-dictee (Enschede) van Paul de Kuyper, uit 2014.
    Zodra je middelbareschooltijd achter je ligt en je nauwelijks nog puberteitspuistjes hoeft te camoufleren, kun je bij je medestudenten niet meer aankomen met een uitnodiging voor een oubollige sinterklaasviering of een doorsneepyjamaparty.

    Jeroen maakte er de volgende opgave mee:
    Op haar zestiende verjaardag kwam ze er niet meer van af met een …
    doorsnee pyjamaparty / doorsneepyamaparty / doorsneepyjamaparty
    waarbij het derde alternatief als juist werd aangemerkt

    Rein begon de nu volgende discussie op 24 oktober:
    Rein Leentfaar || 24 oktober 2017 || 20:20
    Volgens mij kunnen zowel doorsneepyjamaparty (de pyjama is doorsnee) als doorsnee pyjamaparty (de party is doorsnee)

    Jeroen van Heemskerck Düker || 25 oktober 2017 || 10:12
    Van Dale kent ook doorsneekwaliteit en doorsneeprijs. Dan lijkt doorsneeparty niet zo vergezocht als synoniem voor een gemiddeld feestje, toch?

    Rein Leentfaar || 25 oktober 2017 || 16:57
    Ja, maar waar blijft de pyjama dan? Er moet onderscheid zijn tussen een party met doorsneepyjama’s, dat is
    ((doorsnee + pyjama) + party) = doorsneepyjamaparty, en een doorsnee party met pyjama’s, een doorsnee pyjamaparty.
    Met een los bnw. is dat zeker goed. Dit laat onverlet dat ook in het laatste geval aaneenschrijven mogelijk is. Kijk maar eens bij doorsnee in de Woordenlijst naar de link met verwijzing. Dan zie dat daar zowel doorsnee-Belg als doorsnee Belg aan de orde (en goed) is!

    Trui Gonnissen || 25 oktober 2017 || 17:12
    Rein, Jeroen, ligt het niet veel meer voor de hand dat de party doorsnee is, en niet de pyjama? (Goed is dus: doorsnee pyjamaparty). Ik ken de context niet, en kan niet zien waarop dit een reactie is. Schreef Riet een verslag van een of ander dictee? Als ik klik, zie ik niks… Ik mis vast iets…
    Groetjes van een doorsnee(-)Belg

    Jeroen van Heemskerck Düker || 25 oktober 2017 || 21:22
    De opgave komt uit het UT-dictee (Enschede) van Paul de Kuyper, uit 2014. Best een interessante kwestie trouwens. Misschien iets voor het forum?

    Johan de Boer
    Ik denk dat Trui gelijk heeft.
    De nadruk ligt hier op party en wel specifiek op een pyjamaparty en niet op de pyjama.
    Zelf heb ik hier geen ervaring mee, maar op internet lees ik dat bij zo’n party de gasten worden verzocht (wordt mag ook, nietwaar Bert?) om in pyjama te verschijnen en na afloop van het feest ook blijven overnachten. Dit schijnt niet alleen voor kinderen maar soms ook voor volwassenen te worden georganiseerd.

    Via een iets andere redenering dan Rein kom ik, net als hij, tot de conclusie dat zowel doorsneepyjamaparty als doorsnee pyjamaparty correct zijn, afhankelijk van de beklemtoning van de lettergrepen.

    Voor samenstellingen met doorsnee moet je in VD bij doorsnede 6 kijken en dan zie je daar het volgende:
    (Doorsnede) in de vorm ‘doorsnee’ ook als eerste lid in samenstellingen als de volgende, ter aanduiding dat het of de door het tweede lid genoemde gemiddeld, gewoon is: doorsneeauto, doorsneebaby, doorsneecomputer, doorsneedorp, doorsnee-echtgenote, doorsneekat, doorsnee-Nederlander, doorsneetuin, doorsneewoordenboek.
    Bij al deze woorden ligt de klemtoon op de eerste lettergreep, namelijk doorsnee, en al deze samenstellingen zijn zelfstandige naamwoorden, net als doorsneepyjamaparty.

    Anders is dit bij doorsnee pyjamaparty.
    Hier worden zowel doorsnee als pyjamaparty beklemtoond.
    Doorsnee is hier een bijvoeglijk naamwoord bij het zelfstandig naamwoord pyjamaparty.

    Meer over dit onderwerp op Taaladvies.net bij standaardafmeting / standaard afmeting http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1756

    Ook Onze Taal betrekt doorsnee bij zijn taaladviezen: https://onzetaal.nl/taaladvies/doorsneeburger-doorsnee-burger-doorsneeburger/
    Het ligt het meest voor de hand om doorsnee los te schrijven als het woord dat erop volgt zelf al samengesteld is of als er nog een bijvoeglijk naamwoord tussen staat, en ook als doorsnee nadrukkelijk subjectief bedoeld is:
    doorsnee jarentachtighuis
    doorsnee Nederlands recreatiepark
    doorsnee televisieavond
    doorsnee vinexwijk
    doorsnee vogelhuisje
    Ik kom uit een uitgesproken doorsnee familie.

    #7519

    Frank
    Bijdrager

    Dank om deze leerrijke maildiscussie en grondige analyse publiek te willen maken, Johan!

    Na het lezen van het taaladvies over ‘standaardafmeting/standaard afmeting’ valt het toch erg op dat Van Dale het lemma standaard zeer onvolledig behandelt. Het bijvoeglijk gebruik van standaard beantwoordt aan de taalrealiteit, die Van Dale lijkt te negeren.

    • Deze reactie is gewijzigd 3 weken, 6 dagen geleden door  Frank.
    #7542

    Dankzij de uitputtende analyse van Johan ben ik overtuigd, met name door de voorbeelden in het taaladvies van Onze Taal. Ik begrijp nu beter dat het verwarrend is om te spreken van een doosneevogelhuisje. Je zou immers kunnen denken dat het gaat om doorsneevogeltjes.

    Desondanks vind ik samenstellingen als doorsneecomputer en doorsnee-Nederlander beter aansluiten op het alledaagse taalgebruik.

3 berichten aan het bekijken - 1 tot 3 (van in totaal 3)

Je moet ingelogd zijn om een reactie op dit onderwerp te kunnen geven.