Taaltelefoon zet spellingtests online

Taaltelefoon

De nieuwe pagina op de website van de Taaltelefoon

De Taaltelefoon, het Vlaamse overheidsorgaan voor taaladviezen, publiceerde onlangs meer dan honderd spellingtestjes op de website. De proefjes van elk vijf meerkeuzevragen zijn gegroepeerd naar thema. Zo vind je er tien vragenreeksen over werkwoordspelling, acht over hoofdlettergebruik en nog eens acht over accenttekens. Bovendien zijn er drie korte oefendictees toegevoegd.

Met de grote verzameling testjes is de toch al aanbevelenswaardige webstek aanmerkelijk verrijkt. Ook voor doorgewinterde dicteetijgers is er genoeg te beleven. Na elke vragenreeks geven de makers een bondige uitleg van de achterliggende regel. En als extraatje is er een categorie ‘achtergrondkennis’, waarmee je kan testen hoe het met je theoretische kennis gesteld is.

Ben je uitgespeeld op de nieuwe pagina, vergeet dan niet te kijken op de aanpalende ‘tips voor klare taal’. Daar geven de makers behartenswaardige adviezen over taalgebruik in allerhande tekstsoorten. Ook de afdeling tekstadviezen zijn alleszins het bekijken waard.

O ja: de Taaltelefoon heeft ook een Facebookpagina. Vind ik leuk!

Verrassing op Drongo talenfestival

DrongoNatuurlijk was je al van plan een bezoek te brengen aan het komende Drongo talenfestival in Utrecht. Als je al kaarten hebt, aarzel dan niet om zaterdagochtend rond half twaalf even langs de stand van Beter Spellen te lopen. Daar wacht je een aangename verrassing.

Het talenfestival in de Utrechtse Jaarbeurs belooft een boeiend evenement te worden; een must see voor iedereen met belangstelling voor taal en spelling. Voor maar 15 euro koop je online een passe-partout waarmee je twee dagen lang – vrijdag 30 september en zaterdag 1 oktober – toegang hebt tot een keur aan lezingen, workshops en beursstands. Al die zaken hebben een ding gemeen: de aandacht voor taal en wat wij daarmee doen. Je vindt er veel meer over in het onlinemagazine van de organisatie. Het evenement, een initiatief van De Taalstudio, wordt ondersteund door vrijwel alle organisaties die ertoe doen in taalminnend Nederland. De Taalunie, verscheidene universiteiten, de provincie Fryslân en Van Dale uitgevers stonden aan de wieg van dit festival. En dit jaar is er een recordaantal exposanten aanwezig waarmee elk denkbaar aspect van taalbeleving en -onderzoek bestreken wordt.

Beter Spellen

De cover van het eerste Beter Spellenboekje

Beter Spellen
De echte spellingliefhebber mag de zaterdagochtend niet missen. Om half twaalf zal Martin van Toll, de oprichter van de website Beter Spellen, het eerste exemplaar uitreiken van het Beter Spellen-boekje. Een uniek moment, want zo vaak gebeurt het niet dat een digitaal succes vertaald wordt naar traditioneel drukwerk. Van Tolls initiatief blijkt al jaren achtereen een succes. Vier jaar achtereen won de site de prijs voor de beste educatieve website. Inmiddels trekt Beter Spellen zo’n 50 duizend dagelijkse bezoekers. Daarom achtte Van Toll de tijd rijp voor een niet-digitale spin-off. Tenslotte worden de meeste dicteewedstrijden nog altijd met pen en papier beslecht . Hij zal het eerste exemplaar van het boekje uitreiken aan Jeroen van Heemskerck Düker, trouw bezoeker van Beter Spellen en oprichter van Dictees.nl. 

Mocht de zaterdagochtend je niet uitkomen, bezoek het festival dan op een andere tijd. Het is absoluut de moeite waard. Toegang kost je maar een tientje (passe-partout voor twee dagen kost vijftien euro) en studenten krijgen de helft korting op vertoon van hun collegekaart. Ook groepen van vijf of meer personen komen in aanmerking voor die korting. Toegangskaarten koop je eenvoudig online.

Het gehele programma en meer over het festival vind je op www.drongofestival.nl. Daar lees je ook wat een drongo nu precies is. Je ziet ook veel nieuws op de Facebookpagina van het festival.

Nieuw: snelle tekstcorrectie via internet

voutje-logo-280Op vrijdag 16 september ging Voutje.nl van start. Het is een strak en simpel opgezet loket voor iedereen die snel zijn tekst foutloos gecorrigeerd wil hebben. Daarnaast kan iedereen er terecht voor een gedegen redactie van zijn tekst.

Het werkt eenvoudig. Je verstuurt je tekst en je geeft aan of je deze wil laten corrigeren of redigeren. Je betaalt met iDeal of creditcard, en even later ontvang je de verbeterde tekst in je inbox. Volgens de makers is dit nieuwe gereedschap ideaal voor mensen die prijs stellen op verzorgd en foutloos taalgebruik.

Tot nu toe zijn de zegeningen van internet vrijwel voorbijgegaan aan professionals in tekstcorrectie en -redactie. Wie zijn artikel, blogpost of sollicitatiebrief nauwgezet wilde laten controleren, is momenteel afhankelijk van zijn eigen netwerk. Googelen op aanbevelenswaardige redacteuren kost veel tijd en resulteert veelal in een akelige hoeveelheid e-mails. Dat kan beter, meenden initiatiefnemers Edwin Brugman en Jeroen van Heemskerck Düker. Zij ontwierpen een toegankelijke applicatie op internet, die programmeur Frank Venema in elkaar sleutelde.

Het team achter Voutje.nl bestaat uit ervaren correctoren – onder wie bekende dicteespecialisten – en door de wol geverfde redacteurs. Samen spannen zij zich in voor een betere kwaliteit van allerhande teksten. Voutje.nl accepteert alles wat in het Nederlands of Vlaams geschreven is: blogposts, artikelen, menukaarten, wetenschappelijke verhandelingen, rapporten, kortom: elke tekst die een nauwgezette redactie verdient.

Zeg het voort!

Taalkunde tussen de jeneverkelkjes

Taalquiz Voigt

Deelnemer Peter van der Gaag kwam goed beslagen ten ijs.

Tekst: Bert Jansen | Foto’s: Fev Eremias

Amper 35 vierkante meter telt Café Voorheen Voigt in Rotterdam, dat zondag 7 december het toneel was van een heuse taalquiz. Omgekeerd evenredig aan de oppervlakte van die keilenwinkel was de quiz die de zeventien taalliefhebbers kregen voorgeschoteld: grote klasse!

De taalwedstrijd bevatte vier onderdelen. De deelnemers konden zich slechts voorbereiden op een dictee; van de inhoud van de drie andere onderdelen bleven zij tot op het laatste moment in het ongewisse. In totaal konden er 55 punten gescoord worden, maar de vragenmaker-presentator, Leon Abels, ontnam de taalliefhebbers elke illusie door met profetische blik aan te kondigen dat dat maximum volstrekt hypothetisch was. Hij kreeg gelijk. Meer dan gelijk!

Taalquiz Voigt

Presentator en auteur Leon Abels

Van Cats tot Koch
In de eerste ronde verschenen de konterfeitsels van vijftien Nederlandse schrijvers: van Cats tot Koch. Bij Jean Pierre Rawie, Ferdinand Bordewijk en een jeugdportret van Hella Haasse bleef herkenning veelal uit. Eén persoon had zelfs de beeltenis van Harry Mulisch niet herkend. De oude relletjesvoyeur zal zich in zijn graf hebben omgedraaid …
Direct na deze ronde werden de blaadjes opgehaald en ging de nakijkploeg aan de slag, zoals dat na elke ronde gebeurde. Middelerwijl vulde de gelagkamer zich met geanimeerde kout, terwijl er op het scherm nostalgische clips van onder andere Wim Sonneveld, Freek de Jonge en Tom Manders vertoond werden. Marlies, de door de wol geverfde kasteleinse, hield steeds met scherpe blik het niveau van de glazen in het oog.

Zagen
Het tweede onderdeel dekte meer de lading van het begrip ‘taalquiz’: er moest redekundig en taalkundig ontleed worden. Voor de meesten leidden deze begrippen tot reminiscenties aan de tijd dat de melk nog onverpakt aan huis bezorgd werd. Leon gaf vooraf dan ook een doorwrochte uitleg met voorbeeldzin. Helaas bleek de praktijk weerbarstiger, wat mede veroorzaakt werd door de monstrueuze zin uit het dictee van Kees van Kooten.
De zin die taalkundig ontleed moest worden, was ontsproten aan het brein van Kees Torn: ‘Als zelf niet door te zagen zagen zagen zagen zagen, zagen zagen zagen zagen.’ Je moest deze zin wel begrepen hebben om feilloos de woordsoorten te kunnen benoemen.

Taalquiz Voigt

Opletten, schrijven en drinken: een lastige combinatie. Geheel rechts winnaar Bert Jansen.

Een Tadzjiekse met een pernodje
Bij het derde onderdeel verschenen in rap tempo vier spellingen van twintig moeilijke woorden, waaronder quadriljoen, jeu de boules, relaistje en amoebeabces. Geen woorden voor kinderen van de a-b-bank! Bovendien was er nauwelijks ruimte voor reflectie.
Het vierde en laatste onderdeel was het dictee. Het bestond uit slechts drie zinnen, maar die zaten zó boordevol voetangels en klemmen, dat er bij het voorlezen een collectieve zucht opsteeg. Wat te denken van een Tadzjiekse met een jackrussellterriër die een pernodje en een chablistje savoureert? Leon articuleerde goed, maar met de onjuiste uitspraak van chrestomathieën (met de klemtoon op de a) zette hij menigeen – onder wie dicteetor Rein Leentfaar – onbewust op het verkeerde been. Het aantal fouten in het dictee werd afgetrokken van het tot dan toe behaalde puntenaantal. Met een gemiddeld aantal fouten van 22 (tussen de 44 en de 6) betekende dat, dat meer dan de helft van de deelnemers (tien) in de rode cijfers belandde.

Eindstand
Op een gedeelde derde plaats, met 11 punten, eindigden Tineke de Jong en Eric Prickartz. De tweede plaats was voor Rein Leentfaar, die 23 punten bijeen wist te sprokkelen. Ikzelf mocht, met 26 punten, de eerste prijs, een gifgroen boekje, in ontvangst nemen. Leon broedt inmiddels op een nieuwe quiz. Hopelijk maken ze er daar in Café Voorheen Voigt een mooie traditie van!

Olipodigro (5)

Spelfouten fnuiken je loopbaan

Spelling en loopbaan

De zakenmensen in Leiderdorp hebben het rapport nog niet gelezen.

Zaken doen met iemand die fouten maakt in zijn teksten? Drie van de vier hoogopgeleide Nederlanders begint er liever niet aan. Dat blijkt uit een onderzoek van taalinstituut Taal in Bedrijf. Terwijl ruim de helft van de ondervraagden zegt foutloos te schrijven, kunnen zij dat niet van hun zakelijke relaties zeggen: een luttele 13 procent komt geen fouten tegen. Spelling, met name van de werkwoorden, voert de lijst aan. De dt-fouten zijn goed voor 63 procent van de ergerniswekkende taalfouten.

De meeste hoogopgeleide Nederlanders denken dat het de anderen gewoonweg niets uitmaakt of ze fouten maken. Ook de usual suspects komen langs bij het aanwijzen van de schuldige: het belabberde onderwijs, de veranderingen in spelling ‘en grammatica'(?) en de invloed van straattaal. Opvallend: drie kwart van de ondervraagden vindt dat de werkgever een cursus zou moeten aanbieden om de kwaliteit van de teksten binnen het bedrijf te verbeteren. Een op de vijf mensen ziet zelfs heil in een taaltoets als verplicht onderdeel van de sollicitatieprocedure.

Candea College stopt met Quadraamdictee

Jiska Koemans

Auteur Arjen Speekerbrink met de beste leerlinge op 4F-niveau in 2013, Jiska Koemans.

Teleurstellend nieuws uit Duiven: het Quadraamdictee is dit jaar afgelast omdat ‘de belangstelling terugliep’, naar de Gelderlander meldt. Dat komt hard aan. Het Quadraamdictee is een van de leukste dictees van het jaar, met name dankzij de deelname van heel veel scholieren op verschillende niveaus. Docent Nederlands Arjen Speekenbrink – tegenwoordig verbonden aan de Hogeschool Arnhem – schreef zelf het specialistendictee op 4F-niveau. Het eerste dictee op dat niveau werd gewonnen door Rein Leentfaar; vorig jaar behaalde dicteeveteraan Jan Riefel een mooie zege. Ook de teksten op de andere niveaus blonken uit in kwaliteit. Hier kunt u mijn recensie teruglezen van de laatste editie.

Vrije doorgang voor terrorist

Tsarnaev

Een meisje poseert voor de fanpagina van de terroristen.

Spelling van woorden en namen in vreemde talen blijft een heet hangijzer. Er bestaan helaas geen dwingende richtlijnen, zoals voor de spelling van het Nederlands. Ook in andere talen heeft dit probleem gevolgen, en soms zijn die behoorlijk groot.

De Tsjetsjeens-Amerikaanse terrorist Tamerlan Tsarnaev plaatste een bom bij de finish van de marathon van Boston in april 2013. Drie mensen kwamen daarbij om. Vier dagen later vond hij zelf zijn einde in een vuurgevecht met de politie. Maar hoe was deze schurk, voor wie de FBI en de Russische geheime dienst verscheidene malen gewaarschuwd hadden, het land binnengekomen na een bezoek aan Dagestan? Ruim een halfjaar voor zijn aankomst op 17 juli 2012 stond zijn naam al op de lijst van verdachte personen. Maar omdat zijn naam gespeld was als Tsarnayev in plaats van Tsarnaev, gingen de alarmbellen niet af bij de douane op JFK Airport. En kon de jihadstrijder een jaar later zijn dodelijke rugzak neerleggen te midden van het publiek in Boston.

Topbiograaf schrijft dictee

Dik van der Meulen

Dik van der Meulen

Oud-Eibergenaar Dik van der Meulen (51), AKO-Literatuurprijswinnaar 2003, schrijft het HEN-dictee van 2014. HEN staat voor Haaksbergen, Eibergen en Neede. Op woensdag 21 mei wordt het dictee voor de derde keer gehouden, in de examenzaal van scholengemeenschap Het Assink Lyceum in Haaksbergen. Van der Meulen, die zijn literaire prijs in 2003 kreeg voor zijn biografie over Multatuli, viel tien jaar later op door zijn levensbeschrijving van koning Willem III. Zijn dicteetekst wordt volgende week voorgelezen door professor dr. Carel Jansen, hoogleraar communicatie- en informatiewetenschappen aan de Universiteit Groningen.

Dicteereus is nu ook taaltestkampioen

Pieter van Diepen

Pieter van Diepen met cabaretière Sara Kroos tijdens een dictee in Rotterdam

Dicteetijger Pieter van Diepen is de onbetwiste kampioen van de taaltest die de Universiteit Gent enige tijd geleden losliet op het Nederlandstalig publiek. Hij haalde maar liefst dertien keer een perfecte score in de onlinetoets. Met bijna 600 duizend deelnames is het het taalonderzoek van de Gentse wetenschappers een unieke momentopname van de woordenkennis binnen het Nederlandse taalgebied. De Nederlanders kwamen als winnaar uit de bus. Zij hebben een iets grotere woordenschat dan de Vlamingen.

Bij de woordentest moesten deelnemers van honderd woorden beoordelen of een woord wel of niet bestond. De score werd gebaseerd op het aantal juiste bestaande woorden en het aantal als bestaand herkende nepwoorden. Wanneer je bijvoorbeeld 68 van de 75 bestaande woorden herkende, maar vier van de 25 nepwoorden als bestaand bestempelde, kwam je op een score van 91 – 16 procent = 75 procent. Op deze manier had het geen zin om maar wat te gokken. De gemiddelde score van de deelnemers was 71,6 procent, wat neerkomt op een woordenschat van zo’n 38 duizend basiswoorden. Er was een handjevol deelnemers met een score van 90 procent of hoger.

Het verschil in score tussen Vlamingen en Nederlanders wordt vooral veroorzaakt door deelnemers boven de veertig jaar. Dat zou te maken kunnen hebben met het aantal dialectwoorden, maar er zijn ook andere verklaringen denkbaar. U leest er meer over op de site van het onderzoek.

Doorgaans houdt Dictees.nl zich afzijdig van taalonderzoek, omdat over taalkunde al voldoende websites zijn. Maar natuurlijk vinden wij taal een veel rijker en mooier gebied dan alleen de spelling. En omdat Pieter van Diepen, bestuursadviseur te Leiden en winnaar van het Groot Dictee der Nederlandse Taal in 2010, zich dit laatste jaar heeft geprofileerd als een groot dicteekampioen, willen wij deze ongekende prestatie in het zonnetje zetten. Hulde!