Spellingkwelling van Onze Taal

Harderwijk 2016 - HB

Dicteespecialist Bob Boersema peinst.

Ter voorbereiding op het komende Groot Dictee der Nederlandse Taal op 17 december maakte het Genootschap Onze Taal vier spellingtests, die met enige ironie spellingkwellingen genoemd worden. De eerste, met als thema ou of au, staat inmiddels online. De komende weken verschijnen de volgende edities, telkens op dinsdag.

De proeven bestaan elk uit dertig meerkeuzevragen. Volgende thema’s zullen zijn: ei of ijof en wel of geen streepje. Het niveau van de testjes is behoorlijk hoog. De toppers zullen er niet al te veel moeite mee hebben; we voorspellen vooraf een score van 120 uit 120 voor een zekere Zeeuwse deelnemer. Maar voor normale deelnemers is er genoeg te beleven en te leren!

Taaltelefoon zet spellingtests online

Taaltelefoon

De nieuwe pagina op de website van de Taaltelefoon

De Taaltelefoon, het Vlaamse overheidsorgaan voor taaladviezen, publiceerde onlangs meer dan honderd spellingtestjes op de website. De proefjes van elk vijf meerkeuzevragen zijn gegroepeerd naar thema. Zo vind je er tien vragenreeksen over werkwoordspelling, acht over hoofdlettergebruik en nog eens acht over accenttekens. Bovendien zijn er drie korte oefendictees toegevoegd.

Met de grote verzameling testjes is de toch al aanbevelenswaardige webstek aanmerkelijk verrijkt. Ook voor doorgewinterde dicteetijgers is er genoeg te beleven. Na elke vragenreeks geven de makers een bondige uitleg van de achterliggende regel. En als extraatje is er een categorie ‘achtergrondkennis’, waarmee je kan testen hoe het met je theoretische kennis gesteld is.

Ben je uitgespeeld op de nieuwe pagina, vergeet dan niet te kijken op de aanpalende ‘tips voor klare taal’. Daar geven de makers behartenswaardige adviezen over taalgebruik in allerhande tekstsoorten. Ook de afdeling tekstadviezen zijn alleszins het bekijken waard.

O ja: de Taaltelefoon heeft ook een Facebookpagina. Vind ik leuk!

Verrassing op Drongo talenfestival

DrongoNatuurlijk was je al van plan een bezoek te brengen aan het komende Drongo talenfestival in Utrecht. Als je al kaarten hebt, aarzel dan niet om zaterdagochtend rond half twaalf even langs de stand van Beter Spellen te lopen. Daar wacht je een aangename verrassing.

Het talenfestival in de Utrechtse Jaarbeurs belooft een boeiend evenement te worden; een must see voor iedereen met belangstelling voor taal en spelling. Voor maar 15 euro koop je online een passe-partout waarmee je twee dagen lang – vrijdag 30 september en zaterdag 1 oktober – toegang hebt tot een keur aan lezingen, workshops en beursstands. Al die zaken hebben een ding gemeen: de aandacht voor taal en wat wij daarmee doen. Je vindt er veel meer over in het onlinemagazine van de organisatie. Het evenement, een initiatief van De Taalstudio, wordt ondersteund door vrijwel alle organisaties die ertoe doen in taalminnend Nederland. De Taalunie, verscheidene universiteiten, de provincie Fryslân en Van Dale uitgevers stonden aan de wieg van dit festival. En dit jaar is er een recordaantal exposanten aanwezig waarmee elk denkbaar aspect van taalbeleving en -onderzoek bestreken wordt.

Beter Spellen

De cover van het eerste Beter Spellenboekje

Beter Spellen
De echte spellingliefhebber mag de zaterdagochtend niet missen. Om half twaalf zal Martin van Toll, de oprichter van de website Beter Spellen, het eerste exemplaar uitreiken van het Beter Spellen-boekje. Een uniek moment, want zo vaak gebeurt het niet dat een digitaal succes vertaald wordt naar traditioneel drukwerk. Van Tolls initiatief blijkt al jaren achtereen een succes. Vier jaar achtereen won de site de prijs voor de beste educatieve website. Inmiddels trekt Beter Spellen zo’n 50 duizend dagelijkse bezoekers. Daarom achtte Van Toll de tijd rijp voor een niet-digitale spin-off. Tenslotte worden de meeste dicteewedstrijden nog altijd met pen en papier beslecht . Hij zal het eerste exemplaar van het boekje uitreiken aan Jeroen van Heemskerck Düker, trouw bezoeker van Beter Spellen en oprichter van Dictees.nl. 

Mocht de zaterdagochtend je niet uitkomen, bezoek het festival dan op een andere tijd. Het is absoluut de moeite waard. Toegang kost je maar een tientje (passe-partout voor twee dagen kost vijftien euro) en studenten krijgen de helft korting op vertoon van hun collegekaart. Ook groepen van vijf of meer personen komen in aanmerking voor die korting. Toegangskaarten koop je eenvoudig online.

Het gehele programma en meer over het festival vind je op www.drongofestival.nl. Daar lees je ook wat een drongo nu precies is. Je ziet ook veel nieuws op de Facebookpagina van het festival.

Nieuw: snelle tekstcorrectie via internet

voutje-logo-280Op vrijdag 16 september ging Voutje.nl van start. Het is een strak en simpel opgezet loket voor iedereen die snel zijn tekst foutloos gecorrigeerd wil hebben. Daarnaast kan iedereen er terecht voor een gedegen redactie van zijn tekst.

Het werkt eenvoudig. Je verstuurt je tekst en je geeft aan of je deze wil laten corrigeren of redigeren. Je betaalt met iDeal of creditcard, en even later ontvang je de verbeterde tekst in je inbox. Volgens de makers is dit nieuwe gereedschap ideaal voor mensen die prijs stellen op verzorgd en foutloos taalgebruik.

Tot nu toe zijn de zegeningen van internet vrijwel voorbijgegaan aan professionals in tekstcorrectie en -redactie. Wie zijn artikel, blogpost of sollicitatiebrief nauwgezet wilde laten controleren, is momenteel afhankelijk van zijn eigen netwerk. Googelen op aanbevelenswaardige redacteuren kost veel tijd en resulteert veelal in een akelige hoeveelheid e-mails. Dat kan beter, meenden initiatiefnemers Edwin Brugman en Jeroen van Heemskerck Düker. Zij ontwierpen een toegankelijke applicatie op internet, die programmeur Frank Venema in elkaar sleutelde.

Het team achter Voutje.nl bestaat uit ervaren correctoren – onder wie bekende dicteespecialisten – en door de wol geverfde redacteurs. Samen spannen zij zich in voor een betere kwaliteit van allerhande teksten. Voutje.nl accepteert alles wat in het Nederlands of Vlaams geschreven is: blogposts, artikelen, menukaarten, wetenschappelijke verhandelingen, rapporten, kortom: elke tekst die een nauwgezette redactie verdient.

Zeg het voort!

Van Dale Wiki: een korte handleiding

Jannes Klaassen

Herbergeigenaar, oud-huisarts en dicteeauteur Bob van Dijk

door Bob van Dijk*

Wel eens contact gezocht met Van Dale om een spellingkwestie aan te roeren? Tien tegen één (daar heb je alweer zoiets: VD zegt tien tegen een) dat je geen enkel antwoord hebt ontvangen. Dat lukt alleen Rein Leentfaar of Johan de Boer, na jarenlang aandringen.

Maar er is hoop! Van Dale heeft bij de laatste update van de digitale editie het verschijnsel Van Dale Wiki ingevoerd. Ik ben daar een fervent gebruiker van. Je kunt als betalende gebruiker van de Dikke Van Dale een woord indienen via Wiki dat – na een korte redactionele screening – grote kans maakt opgenomen te worden. Het staat dan zichtbaar in VD, maar nog wel in een soort wachtkamer. Een extra voordeel voor narcistische dicteetijgers: je naam komt erbij!

Hoe doen wij dat?
Op verzoek van de redactie van Dictees.nl beschrijf ik voor hen die worstelen met digitale media de procedure. Zelf ben ik ook zo’n halve digibeet en toch lukt het me, dus dat geeft hoop.

  1. Zoek jouw woord op in de Dikke Van Dale (de digitale, betaalde editie dus). Als het woord niet als lemma is opgenomen, zie je de melding ‘Geen resultaten’.
  2. Klik op ‘Voeg definitie/voorbeeld toe’. Nu verschijnt er een lange lijst voorwaarden.
  3. Kruis de hokjes ‘Niet meer weergeven’ en ‘Ik ga akkoord met de voorwaarden’ aan, en klik op ‘Verder’.
  4. Vul de definitie van jouw woord in en het vakgebied waar het toe behoort (dat lukt niet altijd; vul dan ‘overig’ in). Kies de woordsoort (bijwoord, werkwoord et cetera), eventueel de bron waar je het woord vandaan hebt (bij mij is dat vaak de Volkskrant, maar soms ook mijn eigen vrouw), en eventueel een voorbeeldzin plus de bron daarvan.
  5. Klik op ‘Verder’.
  6. Vul je naam en e-mailadres in. Alleen je naam wordt openbaar.
  7. Klik op ‘Verstuur’ en daarna op ‘Ga verder’.
  8. Klaar!

Binnen enkele minuten krijg je een bevestiging en na enkele dagen een bericht of je woord geaccepteerd wordt voor Wiki. Dat is meestal het geval.

Hemaworst is nu een lemma in Van Dale Wiki.

Hemaworst is nu een lemma in Van Dale Wiki.

Nieuwe toevoegingen
Wat ik er zoal ‘ingekregen’ heb? Hier komen ze:

bacardi, gammel dansk, grand marnier (met kleine letters, daar is een deskundige Zeeuw heel blij mee), sidecode, abohzis (was bij VD foutief ‘ahboris’ maar is – mede door deze wiki-actie mijnerzijds en met een ruggensteuntje van Rein Leentfaar – inmiddels officieel veranderd in abohzis), excarnatie, ontvlezing, Veronica, hemaworst, stucloper, verko, sine nobilitate, torx, flex, kiddo, femocratie, bamping, meatloaf, millennial, highfiven, witzelsucht, tsundoku, aardwachter, iPad, kookschiereiland, fladderiep, awkward, semantisch, gewassengrindtegel.

Geweigerd werden onder meer weidebeekjuffer en bosbeekjuffer (in VD weide- respectievelijk bosjuffer genoemd, maar topbiologen verzekeren mij dat het juist om die kristalheldere beken gaat met 100% zuiver water, reden waarom die vlinders daar zo goed gedijen), door en door dom, comme ci comme ça, Griekse ij (dit wordt nu een redactionele kwestie).

Mankementen
Ik ben twee technische mankementen tegengekomen:

  1. Het systeem heeft moeite met diakritische tekens
  2. Bij afwijzing krijg je een standaardbrief die niet de reden van die afwijzing vermeldt, terwijl er wel een toelichting in het vooruitzicht wordt gesteld.

Aan beide mankementen wordt gewerkt, zo schrijft redacteur Tjerk Hacquebord mij.

Laat dit verhaal een stimulans zijn om ook iets in te sturen. Leuk om te doen en Van Dale juicht het toe. Let wel: je kunt via dezelfde procedure ook aanvullende omschrijvingen in sturen van bestaande woorden. Een voorbeeld daarvan zie je onder het lemma dictee. En als je meent dat een illustratie de betekenis verheldert, mag je die ook toevoegen.

Mochten er nog vragen zijn: mail naar badijk@gmail.com. Totus vester!

* Bob van Dijk is oud-huisarts en dicteetijger te Groningen. Elk jaar organiseert hij zijn eigen Grootscheeps Scheepsdictee op zijn woonschip én in herberg In de Valk te Middelstum.

Canvas neemt het Groot Dictee serieus

canvas-dicteeIn tegenstelling tot de Nederlandse tv-zenders neemt de Belgische publieke omroep het komende Groot Dictee zeer serieus. In de aanloop naar de uitzending van zaterdag 19 december publiceert de website van Canvas elke dag een pittige opgave, om alvast lekker in de sfeer te komen. Edward Vanhove – winnaar in 2012 – presteerde het om in de eerste opgave geen enkele fout te maken, maar gevreesd moet worden dat hij een uitzondering blijft. Zelf heb ik nog geen foutloze test kunnen maken. Hoewel er helder Vlaams wordt gesproken, laat ik mij door de uitspraak nogal eens in de luren leggen.

Canvas stelt de kijkers tevens in de gelegenheid live mee te schrijven tijdens het dictee via de website. Direct na het dictee krijg je de uitslag gepresenteerd. Misschien niet zo leuk als papier en vulpen, maar voor velen een welkome aanvulling.