Ei, veel ij’s in het theater

Breda 2016-HB

Dicteeauteur Otto Knitel

door Pieter van Diepen

Het zevende Groot Roparun Dictee op 14 april in Breda werd deze keer gehouden in de voormalige bioscoop Grand Theatre en daarom voor de gelegenheid omgedoopt tot Grand Roparun Dictee. De fraaie tekst over het al even fraaie theater was als vanouds van de hand van Otto Knitel, toch een uitgesproken bèta (oud-adviseur, -interim- en -projectmanager infrastructuur, watermanagement en gebiedsinrichting). Er waren twee categorieën deelnemers. De liefhebbers waren de lokalen – minus dicteespecialist Rien Wisse – plus een paar buitenpoorters die niet veel dictee-ervaring hadden. De specialisten moesten een C op hun blaadje zetten: ze werden in Breda heel sympathiek als coryfeeën slash cracks betiteld. Ook Vlaanderen was ruim vertegenwoordigd.

Breda 2018

De hexagonale glas-in-loodkoepel in art-decostijl.

Het was vanaf het station wel wat verder dan naar het Stedelijk Gymnasium aan de Nassausingel, waar de vorige edities plaatsvonden, maar het was een mooie wandeling. En het was mooi weer. Stadspark Valkenberg, Kasteelplein met het ruiterstandbeeld van stadhouder Willem III – niet te verwarren met Willem II van streekgenoot en aartsrivaal Tilburg – Grote Markt, en dan de Ginnekenstraat helemaal uit. Op het Van Coothplein lag de rode loper naar het Grand Theatre uitnodigend in het plaveisel.
Eenmaal binnen in het antiquarische complex schreden de circa veertig spellingsvirtuozen langs art-decoarcades, geglazuurde balustrades en gepolijste lambriseringen naar boven, zagen ze op de galerijen authentieke tierelantijnen zich soeverein aaneenrijgen en werd hun blik bijwijlen reikhalzend door de hexagonale vide naar de polychrome glas-in-loodkoepel met zijn exorbitante eclectische stijldetails geleid.

Breda 2018

Geconcentreerd schrijven de deelnemers in Breda de zinnen van Otto Knitel op. Centraal de uiteindelijke winnaar Rien Wisse.

Verleden
In acht ronkende zinnen, met precies de goede moeilijkheidsgraad, werd de geschiedenis van het theater geschetst. Vanaf 1921 was het de theatrale mise-en-scène voor stomme zwart-witfilms en geënsceneerd vaudeville- en variététheater, waar gesofisticeerde protegés van de regisseur Hollywoodsterren wilden na-apen. Dat was zin 3, ga er maar aan staan.
In de daaropvolgende drie zinnen werd bloemrijk uit de doeken gedaan welke theatervormen er zoal te zien waren geweest, van amateurs die soms de clous misten zodat de souffleur vanuit de coulissen vertwijfeld moest verijdelen dat de geafficheerde komedie in een dramatische climax eindigde, via slapsticks in slow motion, begeleid door een staccato bespeelde piano, vermaledijde blockbusters waarin gelauwerde acteurs van beiderlei kunne de trukendoos wijd opentrokken, tot enigszins gênante spaghettiwesterns met een heroïsche sheriff en een apotheose vol gelynchte criminele cowboys.

U zag het al: het dictee had een hoog ei/ij-gehalte. Een greep: gepolijst, tierelantijnen, galerijen, rijgen, soeverein, reikhalzend, bijwijlen, stijl, contreien, vertwijfeld, verijdelen, beëindigd, begeleid, vermaledijde, beiderlei, wijd, bescheiden, vrije, heilzame, wedstrijden, vileine, treiterijen.

Heden
De slotzinnen waren – na al dat bombastisch geweld – voor het heden. De lunchroom die er nu gevestigd is, waar je inderdaad desgewenst glutenvrij eet en waar inderdaad huisgemaakte paprikaketchup op het menu staat, en de boekwinkel waar je ruimschoots geestelijk gevoed kunt worden met fictie of non-fictie, over causale linguïstiek, de detaboeïsering van fetisjisme, decadente dicteewedstrijden, vileine treiterijen door narcistische presidenten et cetera. Uitbaatster is Grietje Braaksma, die in het allerlaatste zinnetje nog even genoemd werd: “Grietje helpt u graag verder!” Een beetje reclame mag wel, want zij stelde haar winkel open voor de prijsuitreiking en het slotbal. Ja, echt, er werd gedanst!

Breda 2018

Een shoot-foutronde moest de beslissing brengen in de expertklasse. Christiane Adams en Rien Wisse gingen de strijd aan, maar geen van hen wist een fout te maken.

Heel veel prijzen
Over de prijsuitreiking gesproken: er waren heel veel prijzen. Bij de liefhebbers was het brons voor dicteetijgerinnenwelp Marissa van Vliet, die zich zelf bij de C-categorie had ingedeeld, maar door de jury bij de liefhebbers “omdat ze nog niet eerder in Breda had meegedaan”. Ze kreeg 10 rode strepen. Een knappe prestatie leverde Monique de Bruin, die  met 9 fouten het zilver opeiste – en de beste lokale deelnemer was (op Rien Wisse na, natuurlijk), maar de hoofdprijs bij de categorie L was voor een andere dicteewelp, Bruggenaar Kevin Willems, met 8 fouten. Hij kreeg de trofee en mocht als eerste iets van de rijkgevulde prijzentafel kiezen. Ook voor de nummers 4, 5 en 6, Marie-José Staps, Jeanne Jongeneelen en Hans van Etten, met resp. 11, 13 en 16 fouten, was er een prijs.

Bij de cracks (door onze vrienden uit Vlaanderen uitgesproken als kraks) was er een gedeelde derde plaats, met twee fouten, voor de Vlaamse reuzen Robert Joosen en Frank Denys, en – jawel – ondergetekende. Voor de hoofdvogel was er eerst nog een shoot-out nodig, want thuisspeler Rien Wisse, vorig jaar winnaar, en Vlaamse Christiane Adams maakten beiden slechts één fout.

Breda 2018

Ex aequo: Christiane Adams en Rien Wisse.

De barragezin luidde (als ik hem in de gauwigheid tenminste goed genoteerd heb, want ik heb geen officiële tekst gezien): “Als een echte coccejaan met colgateglimlach cuede Rutte, somtijds coërcerend, dan weer coachend, zijn co-existerend coalitiekabinet naar een non-conform en contemporainer coccidiosisbeleid met oöcytenpreventie.” (NB Queuede klinkt hetzelfde als cuede, maar past niet in de context; cueën is regieaanwijzingen geven, queueën een rij vormen; PvD.) Maar ook hier waren ze aan elkaar gewaagd: allebei twee fout. Een gedeelde eerste plaats dus. De winnaarstrofee werd door Rien aan Christiane gelaten – hij had er al een.

Ook Bert Jansen (drie fout) en Randy van Halen (vier) mochten nog een prijs ophalen. Er waren alleen nog waardebonnen voor een stadswandeling. Die gaan ze, samen met Marissa, een keer verzilveren.
Een mooie avond, die eindigde in mineur: de terugwandeling was beduidend minder aangenaam, ik ben zeiknat geregend. En nu snotverkouden.

Stunt in de Stadsgehoorzaal

Vlaardingen 2018

Presentator bekijkt met enige scepsis hoe Woordenaar Jeroen van Heemskerck Düker dicteeauteur Jan van Hemert de finesses van het Groene Boekje uitlegt.

door Jeroen van Heemskerck Düker  |  foto’s: © Ton Delfos

Geschokt hoorden de teamleden van ’t Hart voor Taal na afloop van het vierde Vlaardings Dictee hun groepsnaam weerklinken. Had presentator Eric van der Ende nu echt geroepen dat zij de tweede prijs hadden gehaald, of had zijn oogverblindend roze colbertje hen afgeleid? Tijdens de uitleg van de tekst hadden zij nauwkeurig geteld: samen hadden de tien spellingexperts de schade weten te beperken tot 152 fouten. Een van hen had maar elf foutjes gemaakt in de lastige tekst, drie teamleden scoorden veertien fouten. Ondanks de sterke tegenstanders van team Scouting Maurits moest dat toch een riante eerste prijs opleveren?

De verbazing ging kort na dat moment over in ongeloof. Een gelegenheidsteam van curieus uitgedoste provincialen, de Woordenaars, ging ervandoor met de hoofdprijs. Zij sloegen een gat van maar liefst 125 punten. Een flinke portie zout in de wonde voegde hun teamlid René Dijkgraaf toe, door de eerste nulfouter in de geschiedenis van het Vlaardings Dictee op zijn naam te schrijven. Met een gemiddelde score van 2,7 fout per persoon verstoorden de Woordenaars op dinsdag 10 april het jaarlijks fundraisingfeestje van de lokale Rotarians op ruwe wijze.

Vlaardingen 2018

Hans Mathijsen in zijn rol als Dirk III van Holland.

Dirk III
Ondanks de disruptieve stunt bleef de sfeer uitstekend in de Stadsgehoorzaal, waar zo’n zeventig taalliefhebbers zich die avond verzamelden voor het dictee van Jan van Hemert. De oud-docent kreeg het onderwerp voor zijn tekst op een presenteerblaadje aangereikt. Dit jaar gedenkt Vlaardingen immers de Slag van Vlaardingen, waarmee graaf Dirk III de onafhankelijkheid van het graafschap Holland grondvestte. Er was nadien nog enig gekuip en geknok voor nodig – alsmede een brute afrekening met Godfried met de Bult, die op het toilet aarsgewijs doorboord werd  – maar toen was het wel voor elkaar. Om in middeleeuwse sferen te blijven, was voorlezer Hans Mathijsen in de huid gekropen van graaf Dirk, inclusief pagepruikje en tuniek. Mathijsen kweet zich met verve van zijn taak. Zijn dictie en tempo waren van een zeldzaam hoog niveau; Vlaardingen kon zich geen betere voorlezer wensen.

Vlaardingen 2018

In de theaterstoeltjes was schrijven niet altijd even gemakkelijk.

Benarde schrijfhouding
Ondanks de benarde schrijfhouding die de deelnemers moesten aannemen in hun theaterstoeltjes, werd er serieus meegeschreven. Zinnen over in ruige pijen geklede monniken, religieuzen in stemmige habijten en gedecolleteerde dames van lichte zeden leverden voor de meesten niet al te grote problemen op. Moeilijker werd het bij contemporaine begrippen als havoërs en mbo’ers die hun geüpdatete smartphone uit de plooien van hun tuniek opvissen om een appje te sturen. Het wekte nauwelijks bevreemding dat veel teamleden direct na afloop dachten dat hun inleg van honderd euro per persoon welbesteed zou zijn. Van Hemert had de weg naar de zege bekwaam geplaveid.

Vlaardingen 2018

René Dijkgraaf (r) wordt toegejuicht door zijn teamleden. Hij maakte geen enkele fout in het dictee.

Gangsteroutfits
Na de hilarische stoomcursus Platrotterdams door Roel Pot bleken de zaken anders te liggen dan na de voorgaande drie edities van het Vlaardings Dictee. De Bussumse taalkundige Bert Jansen had een team bijeengesprokkeld van gehaaide dictee-experts. Vanuit Goes, Dordrecht, Harderwijk, Zoetermeer en andere buitenissige locaties waren de Woordenaars afgereisd om te laten zien dat een beetje extra aandacht voor de leidraad in het Groene Boekje zomaar de overwinning kan opleveren. Dat lukte beter dan verwacht. In het individuele klassement bezetten de tien leden van het team de eerste zes plaatsen, met scores tussen nul en vijf fouten. In de concurrerende teams werd toch heel behoorlijk gescoord: na uitschieter ‘t Hart voor Taal (152 fout) bleven de teams Wie schrijft die blijft (185), de Ark (188), Tien voor Taal (192) en Scouting Maurits (eveneens 192) heel dicht bij elkaar.

Maar ja. Die vermaledijde Woordenaars, in hun gangsteroutfits, pakten met overmacht hun prijs: een diner voor alle teamleden in hotel Delta. Samen met de zes overige teams droegen zij wel bij aan een mooi eindresultaat van de fundraisingavond. De scoutinggroep, die noodgedwongen moet verhuizen naar een nieuw onderkomen, was na de avond vijfduizend euro rijker. In alle opzichten beleefde iedereen in Vlaardingen een welbestede avond.

Een warm welkom in Abcoude

Abcoude 2018

De propvolle zaal in Boutique Hotel de Witte Dame in Abcoude

door Jeroen van Heemskerck Düker

Hoogspanning heerste op 19 maart op het voormalige station van Abcoude. Doorgaans is Abcoude een gemoedelijk dorp, waar bemiddelde expats uit de hoofdstad genieten van semilandelijke rust te midden van enkele overgebleven autochtonen. Zo niet op deze maandagavond. Dat was de schuld van de lokale Lions Club, die in het charmante stationsgebouw het derde Abcouder Dictee organiseerde.

Het station is inmiddels getransformeerd tot hotel De Witte Dame – een aantrekkelijke locatie, die vele Abcoudenaars en enkele buitenpoorters verleidde tot deelname aan het dictee. Al ruim voor aanvangstijd liep de zaal vol met deelnemers, die in de watten werden gelegd met koffie en speciaal bereide petitfours. Zij hadden er zin in, dat was duidelijk. Het werd al gauw zo gezellig druk dat de auteur en presentator Bob Zevering zich om half acht amper verstaanbaar kon maken.

Abdoude 2018

Ook de dicteenomaden hadden het zeer naar hun zin: Dian van Gelder in levendig gesprek met Jeroen van Heemskerck Düker.

Aan de bak
Maar vanaf dat moment moesten de keuvelende dorpsgenoten aan de bak. Ook het clubje dicteefanaten van buiten, dat een warm welkom vond in Abcoude, sleep de pennen voor de tekst van Bob Zevering. Dit jaar behandelde de neerlandicus en taaltrainer diverse lokale bouwprojecten. Veelal bleken die samen te hangen met de toevloed van import-Abcoudenaars. Al in de eerste alinea repte Bob van prestigieuze appartementencomplexen voor geprivilegieerden. Twee alinea’s later beschreef hij de angst van sommige dorpelingen voor quasi-intellectuele tv-bobo’s die zich Abcoude meer en meer toe-eigenen. Pikant detail: die regels werden voorgelezen door import-Abcoudenaar Patrick Lodiers, bekend van radio en tv. De BNN-presentator kweet zich prima van zijn taak. Hij verviel niet in dictee-uitspraak bij woorden als pittoresk, rigoureuze of geüpgraded en hield een aangenaam tempo aan. Dat is dan weer het voordeel van professionele presentators in je gemeente …

Abcoude 2018

Henny de Vries (tweede van rechts) met haar trofee. Geheel links Bob Zevering, naast hem voorlezer Patrick Lodiers.

Verheugend
De uitslag was in meerdere opzichten verheugend. Ten eerste bleek de opbrengst van de avond 1700 euro. Dat bedrag komt ten gunste van War Child, waarvoor eerder op de avond een warm, persoonlijk pleidooi was gehouden. Daarnaast waren de scores van de deelnemers uitstekend. Na twee edities leken de deelnemers beter getraind. Op de derde plaats eindigde Henk Foekema met elf fouten, net eentje meer dan Liesbeth Bosrijk (tien fout). Henny de Vries veroverde met overmacht de ereplaats: zij maakte maar acht foutjes in het lastige dictee.

Ook op het tafeltje van de dicteenomaden belandden mooie scores. René Dijkgraaf en schrijver dezes bleven Annemarie Braakman nipt voor met drie fouten. De grote winnaar was dicteewelp Randy van Halen, die zijn fouten wist te beperken tot één. Een bijzonder fraaie prestatie in een veld van bijna honderd deelnemers!

Dankzij de locatie, de grote opkomst en de kundig gecomponeerde – en gecontroleerde – invultekst verzekerde de Lions Club zich met deze derde editie van een toppositie in de landelijke dicteeranglijst.

Jodium of podium

Dordrecht 2018

Dylan Groenewegen: jodium of podium.

door Dian van Gelder

Wielrenner  Dylan Groenewegen had zijn zinnen gezet op de overwinning in de Scheldeprijs, maar die ambities vervlogen door een massale valpartij. Hij ging niet tegen de grond, maar werd zodanig opgehouden, dat hij daardoor niet meer kon meedoen in de eindsprint. “Jodium of podium”, aldus de supersprinter. Toen Kees van der Zwart deze uitspraak van Dylan Groenewegen hoorde, wist hij het: dit wordt de titel van het Tiende Groot Leerpark Dictee.

Organisatie
Het Tiende Groot Leerpark Dictee werd georganiseerd in het Wartburg College op het Leerpark in Dordrecht. Een stukje rivaliteit bij dit dictee, omdat meerdere scholen betrokken zijn in dit samenwerkingsproject. De presentatie werd verzorgd door Herman den Hollander. In de jury hadden zitting: Kees van der Zwart (auteur-voorlezer, docent Nederlands aan het Da Vinci College), Han van Gorkom (directeur HBO Drechtsteden) en Rian Vogel (initiatiefneemster van het Leerparkdictee). Auteur-voorlezer Kees van der Zwart is er bijzonder in geslaagd om een voor zes categorieën deelnemers aansprekend dictee op te stellen.

Dordrecht 2018

Presentator Herman den Hollander

Wielerwedstrijd in zes etappes
Voor alle deelnemers was er een gadget in de vorm van een rood renfietsje, waarmee vervolgens de jodium-of-podiumtour kon worden afgelegd. Het invuldictee was als een wielerwedstrijd in zes etappes (zinnen).  Gestart werd met een vlakke etappe met toch wat tegenwind. Vervolgens een vals plat en een pittig heuvellandschap, met zo nu en dan een waaiertje. Gevolgd door een Pyreneeënrit en de koninginnenrit door de Alpen. En tot slot de Via Gladiola met finish bergopwaarts.
Massale valpartijen deden zich voor bij woorden als gehashtagd, worstcasescenario, gecraqueleerde, salamitactiek, appongeluk en sinkholes. Overigens ben ikzelf niet zo bijzonder gecharmeerd van de valpartijen die in de wielersport voorkomen. Ik zou graag zien dat er meer gedaan wordt om massale valpartijen te voorkomen zodat het gebruik van betadine (jodium) zo veel mogelijk kan worden voorkomen.

Dordrecht 2018

Twee van de drie juryleden, Kees van der Zwart en Han van Gorkom. Niet op de foto: Rian Vogel.

Vermeldenswaard zijn nog twee grappige woorden. De blauwbilgorgel uit een gedicht van 1943 geschreven door C. Buddingh die 100 jaar geleden werd geboren. En idee-fixe, een waanidee dat hardnekkig beleefd wordt en dus niet Idéfix, het kleine witte hondje uit de strips van Asterix en Obelix.

Genderneutraal
Een tweede rode draad in het invuldictee was het begrip genderneutraal. Gerefereerd werd aan de moeilijkheid om woorden genderneutraal te laten zijn. Hierbij moet gedacht worden aan: croque-monsieur, nevenactiviteiten, dame blanche en onzelievevrouwebedstro.

Dordtse woorden
Voor de verkiezing van het Dordtse woord van het jaar is er een jury bestaande uit vertegenwoordigers van de Dordtse politiek en pers. Er wordt gekozen uit woorden die de lokale, regionale en soms zelfs de landelijke media haalden. Hoewel de woorden niet hoefden te worden geschreven, waren in het invuldictee vijf woorden uit deze verkiezing verwerkt. Een pantoffelritje is een kort taxiritje dat ouderen kunnen maken met een soort golfkarretjes (e-bikes) richting het ziekenhuis of buurtwinkels. Een fietsschaap is een vriendelijk waarschuwingsbord in de vorm van een schaap en betekent verboden te fietsen tijdens openingstijden in het winkelgebied.

De valboete was een extra bijdrage die bewoners van een Dordts woonzorgcentrum moesten betalen als zij vaker dan twee keer per jaar gevallen waren en als gevolg daarvan gebruikmaakten van de noodknop. Valboete bereikte de journaals, actualiteitenrubrieken en het parlement. Na zoveel beroering heeft de zorgorganisatie de contracten voor ouderen voor personenalarmering aangepast. Bruggetjesleed betrof vijf Dordtse bruggen die geregeld in storing lagen en het uiteindelijk niet doorgaan van een nieuw te bouwen brug. Schapetrots ontstond doordat FC Dordrecht in het seizoen 2013–2014 promotie naar de eredivisie wist af te dwingen. De combinatie apetrots en Schapenkoppen leidde via de op de sociale media actieve aanhang tot het nieuwe woord schapetrots.

Dordrecht 2018

Winnaars in Dordrecht: Jaap Kok, Pieter van Diepen, Annelinde Cornet, Marianne den Braven, Claudia Bossenbroek en Janneke van Helden.

Prijzen
De wisselbeker voor de beste school ging naar het Wartburg College. Vervolgens waren er prijzen in zes categorieën. De prijs voor leerlingen niveau 1 ging naar de dappere Annelinde Cornet (25 fout). De prijs voor leerlingen niveau 2 sleepte Janneke van Helden in de wacht (19 fout). Na een shoot-out was de prijs voor de beste docent voor Claudia Bossenbroek (10 fout). De prijs voor de prominenten werd gewonnen door Marianne den Braven (17 fout). De prijs in de categorie vrije inschrijvingen ging naar Jaap Kok (9 fout). Voor een kans op de prijs voor de dicteetijgers waren aanwezig: Pieter van Diepen, René Dijkgraaf, Frans Van Besien en ikzelf. Pieter wist als eerste de finish te passeren. Uiteraard weer een ongekende prestatie, al lukte het net niet met een wheelie, want ‘wheely’ met ‘i-grec’ in plaats van met ‘ie’ was de enige fout die hij maakte.

Jodium of podium; het was een hele toer die Tour.

Tour de France 2017
In een promotiefilmpje vlak voorafgaand aan de Tour de France 2017 refereert Dylan Groenewegen opnieuw aan de uitspraak ‘jodium of podium’ uit april 2017. “Een echte sprinter is ook wel een beetje arrogant natuurlijk en heeft ook wel een beetje de bluf. Natuurlijk ben ik de beste, dus wat moeten de anderen. Remmen is er in de sprint zeker niet bij. We zeggen ook weleens, vandaag wordt het weer podium of jodium. Het kan podium worden als je niet remt, het kan ook jodium worden als je valt met z’n allen. Dat zit dicht bij elkaar in zo’n sprint.”

Bovendien noemt hij zijn droom als sprinter: “Ik ben sprinter, een grote ronde met veel etappes gaat dan niet lukken. Misschien is het een mooie droom om minstens één rit te winnen in elke grote ronde die er is. Dat zou een mooie droom kunnen zijn en daar droom je ook van als jongetje. Vooral de Champs-Élysées, de sprintetappe in de Tour de France. Daar droomde je van toen ik begon met fietsen en dat blijft een mooie droom totdat ik hem echt behaald heb.”

En Dylan Groenewegen won op de Champs-Élysées, de laatste etappe van de Tour de France 2017!

Rituelen beheersen dictee

Tilburg 2018

Bezorgde blikken bij de deelnemers tijdens de behandeling van de tekst.

Tekst en foto’s: Huib Boogert

De wereld lijkt ervan aan elkaar te hangen: rituelen! De katholieke kerk heeft er een handje van. De discojeugd dompelt zich erin onder. Sporters slaan kruisjes of dansen de haka. En voor Alpe d’HuZes-deelnemers is appen en sms’en een soort cult-rite.

De deelnemers aan het jaarlijkse goededoelendictee van het Cobbenhagenlyceum in Tilburg (donderdag 22 maart) hebben het geweten! Ze werden links en rechts om de oren gemept met moeilijke taalthema’s, die auteur Corné van Doorn in elkaar had gevlochten tot een dictee met een ongebruikelijke, maar spannende inhoud.
Het dictee werd gehouden op de dag na de gemeenteraadsverkiezingen. Gepensioneerd leraar Nederlands Corné sprak van ‘de Dag van de Versnippering’ en voegde daaraan toe, dat versnippering altijd een tegengestelde onderstroom kent, namelijk de hang naar verbinding. “Daarvoor gebruikt de mens rituelen. Daarom heb ik dát als thema voor dit dictee gekozen”.

Tilburg 2018

Auteur Corné van Doorn

Alpenbeklimming
Het goede doel van het Cobbenhagenlyceum van dit jaar zijn de vrijwilligers van de school (leerlingen, personeel), die dit jaar de Alpe d’Huez zullen gaan befietsen. Gebruikelijk is, dat de dicteedeelnemers in Tilburg een klein bedrag betalen voor elke foutspelling, met een eindmaximum van 12,50 euro. In een woord vooraf nodigde schooldirecteur Ronald Verschuren de deelnemers dan ook als volgt uit voor het opnemen van de pennen: “Doe je best om zo veel mogelijk fouten te maken”. Achteraf bekende hij: “Ik had na de eerste zin al kunnen stoppen. Toen zat ik al aan het maximum …”.

Indrukwekkend
Een indrukwekkend relaas over het fenomeen Alpe d’HuZes en de strijd tegen kanker kwam van leerling Glenn Dekker, havo 5, die in 2016 de Mont Ventoux al bedwong en nu de Alpe d’Huez wil onderwerpen. Met vier beklimmingen op één dag wil hij 1000 euro ophalen. “De reden: ik ben drager van een overdraagbare kanker. Ik ben zelf niet ziek, maar ik kan de ziekte te zijner tijd wél doorgeven aan volgende generaties. Preventieonderzoek is dus mijn voornaamste doel”.

HB

Sommige deelnemers moesten constateren dat het dictee moeilijker was dan zij hadden verwacht.

Ratjetoe
De dicteetekst zelve was een ratjetoe van bekende en minder bekende woorden die Corné van Doorn de deelnemers door de strot duwde. Velen haalden semiwanhopig de schouders op bij opgaven als voorgeborchte, godslamp, conopeum en ciborie. Ook shishalounges, synesthesie, haka en stroboscopische kwamen langs. Er werd gegokt als in een casino…

Het vaakst werd het woord grimoires fout geschreven. Het was waaghalzerij van de auteur om dit woord in een dictee te droppen. Immers, het komt in geen enkel woordenboek voor. Maar Corné had zijn huiswerk goed gedaan: veel West-Europese talen kennen het woord, krek eender gespeld. En wat de etymologie betreft: volgens de Engelstalige Wikipedia is de term afgeleid van het Franse woord ‘grammaire’, dat in het Oudfrans stond voor ‘alle in het Latijn geschreven boeken’.

Tilburg 2018

Isabella Olesen won in de categorie jeugd.

Gastvrijheid
De opbrengst van het dicteeritueel voor het goede doel beliep een bedrag tussen de 500 en 1000 euro. Immers, vrijwel alle 80 deelnemers deden alsof ze de mac-waarde hadden gehaald: de maximaal aanvaardbare (fout)concentratie. Waar het Cobbenhagenlyceum altijd weer in uitblinkt, is gastvrijheid. Vroegarriveerders behoeven niet buiten te wachten, maar worden door organisator de heer M. van Iersel gastvrij binnengehaald en naar een warme plek geloodst. Verder zijn hapjes en drankjes heel de avond gratis. Dan is een royale bijdrage voor het Cobbenhaagse Alpe d’HuZes-goede doel wel op zijn plaats….

Ik zou haast schrijven, dat dan de uitslag niet meer zo belangrijk is. En zo is het eigenlijk ook. Maar vooruit, voor de statistici: hierbij de einduitslag met de best geklasseerden.

Tilburg 2018

Rein Leentfaar (r) neemt zijn trofee in ontvangst.

Uitslagen
Categorie leerlingen: 1. Isabella Olesen (er waren maar twee deelnemers)

Categorie oud-leerlingen en liefhebbers: 1. Albert Putman, 2. Daphne van Duin, 3. diverse personen ex aequo.

Categorie specialisten: 1. Rein Leentfaar, 2. Frank Denys, 3. ex aequo Rien Wisse, Huib Boogert, Robert Joosen,  6. Randy van Halen, 7. Christiane Adams, 8. Jozef Lamberts.

Dictee Oostvoorne levert recordbedrag op

Oostvoorne 2018

De Skyline Sisters zorgden voor de muzikale omlijsting.

door Randy van Halen

Het drukke dicteevoorjaar brengt de dicteenomaden naar alle uithoeken van het land. Zo was zaterdag 17 maart het Zuid-Hollandse Oostvoorne aan de beurt. We reisden en masse naar het hotel-restaurant ’t Wapen van Marion, dat net buiten het dorp ligt, om daar eens flink te genieten van de kwellingen die komen gingen. Het dictee was georganiseerd door de Rotaryclub Voorne-Putten-Rozenburg, om Support Casper te steunen, een campagne van de Stichting Overleven met Alvleesklierkanker om onderzoek te doen naar nieuwe behandelmethoden.

Het goede doel
De avond werd geopend door Suzanne Mulder, presentatrice van TV Rijnmond. Ze vertelde over het goede doel waarvoor we deze avond streden. Het doel is gekozen door de Rotaryclub omdat de echtgenote van een van de leden recentelijk aan alvleesklierkanker is overleden. Ook meldde ze dat het dictee volledig was gecontroleerd door Onze Taal. Het zou dus foutloos moeten zijn. Met de nadruk op ‘zou moeten’, want achteraf bleek dat toch niet het geval … Hierna kregen we een kort optreden van de Skyline Sisters, het koor waar deze vrouw deel van uitmaakte. Hun prachtige uitvoering van Elton Johns ‘Can you feel the love tonight’ bracht de sfeer er goed in. Voor wie nog geen genoeg van de dames had, niet getreurd: later op de avond zouden ze nog een paar keer terugkomen.

Oostvoorne 2018

Astrid Joosten luistert naar de muziek tijdens de pauze.

Hierna was het tijd voor de voorlezer van het dictee om ons te verblijden met haar aanwezigheid. Het was de 2 voor 12-presentatrice Astrid Joosten. Voordat ze begon met voorlezen, vertelde ze kort over haar persoonlijke band met het goede doel van de avond: haar man is overleden aan alvleesklierkanker. “Die ziekte is een sluipmoordenaar, en als ze het eenmaal doorhebben, is het bijna altijd al te laat”, vertelde ze. Daarom wilde ze er alles aan doen om meer onderzoek naar de ziekte te steunen en zei ze direct volmondig ja toen haar werd gevraagd of ze dit dictee wilde voorlezen.

Hoofdbrekens over hoofdletters
En voorlezen, daar was het dan ook tijd voor. Joosten las het dictee perfect voor, foutloos, met een heldere stem en niet te snel. Voor enkele jeugdige deelnemers ging het nog steeds wat snel, maar ze vond het geen probleem om stukken tekst nog een paar keer te herhalen als erom werd gevraagd. Alle lof voor Astrid Joosten! Hoe vaak hebben we het anders gezien, dat een mooie dicteetekst werd verpest door een verschrikkelijke voorlezer?

De tekst ging over de totstandkoming van dit dictee, waarvan het idyllische en pittoreske Oostvoorne de entourage vormde. De scribenten hadden zich aangemeld en er werd pecunia ingezameld voor een charitatieve instelling. Qua moeilijke woorden viel het allemaal reuze mee; de grootste problemen zaten in de vele eigennamen van instellingen en stichtingen. Hoofdletters, kleine letters, velen kraakten hier hun hersenen over en het leverde voor een groot deel van de deelnemers een aantal rode streepjes op.

Oostvoorne 2018

Anke Thea Dijkman, de lokale winnares, ontvangt haar prijs uit handen van Astrid Joosten

Pauze-entertainment en correctiechaos
Tijdens het nakijken werd er voor entertainment gezorgd: er was een loterij. Na mijn grote succes bij de loterij tijdens het dictee in Alphen aan den Rijn, twee dagen eerder, besloot ik nogmaals mijn geluk te beproeven. En niet zonder succes. Aangezien geen enkele chocoladepaashaas in deze periode alleen hoort te zijn, heb ik voor het levensgrote exemplaar dat ik donderdag won, een partner in de wacht gesleept. Ondertussen verschenen de beste uitslagen op een groot scherm achter in de zaal, en de nagekeken dictees konden daar ook direct worden opgehaald.

Toen de eerste deelnemers hun dictees ophaalden, ontstond onder hen direct consternatie: het woord ‘oftewel’ werd als fout aangestreept, terwijl ze het goed schreven. Rein Leentfaar dacht nog dat de jury het in zijn werk als te slecht leesbaar zou hebben aangemerkt, maar toen meer deelnemers dit euvel in hun werk zagen, is er een opmerking over gemaakt naar de jury. Volgens de jury moest het namelijk met spaties geschreven worden, maar waar ze dat vandaan haalden, begreep niemand. De juryvoorzitter besloot niet in discussie te gaan. Ik respecteer de standvastigheid, maar bij zo’n pertinente fout zou je jezelf toch direct moeten corrigeren.

Overigens waren de correctoren niet allemaal even scherp: bij verschillende deelnemers zijn fouten over het hoofd gezien en zijn goede woorden fout gerekend. Dian van Gelder was zo een van de weinigen bij wie oftewel (als één woord) wel goed is gerekend.

Oostvoorne 2018

Bart van Loon won in de categorie jeugd.

Prijzen en ex aequo’s
Na verschillende loterijrondes en een muzikaal intermezzo was het dan tijd voor de prijzenuitreiking van de dictees. Er waren vier categorieën: individuele deelnemers, teams (waarvan de deelnemers ook individueel meedongen naar de prijzen), jeugd en dicteespecialisten. En in drie van de categorieën waren ex-aequo-uitslagen. Er was geen shoot-out voorbereid, dus de jury moest in kort overleg om te beslissen hoe dit werd opgelost. Uiteindelijk besloten ze kleine quizvraagjes te maken. Bij de jeugd hadden Morten van Rosmalen en Robin van Loon beiden 164 van de 200 woorden goed geschreven, wat hen een gedeelde derde plaats opleverde. De vraag die zij moesten beantwoorden, was ‘welk tv-programma presenteert Astrid Joosten?’. Morten riep meteen het juiste antwoord en won de derde prijs. Tweede werd Julian van Drunen met 171 goed geschreven woorden, en eerste was Bart van Loon met 175 punten.

Bij de individuele deelnemers lag het veld nog dichter bij elkaar: de nummers twee tot en met vijf hadden allen 194 punten. En dus kwamen Machteld Lemens, Ingrid Murphy, Izak Vermaat en Henk de Wit naar voren om de vragen te beantwoorden. De eerste vraag, de datum waarop dit jaar eerste paasdag viel, werd goed beantwoord door Ingrid, waardoor zij tweede werd. De tweede vraag was een schattingsvraag: hoeveel deelnemers deden mee aan dit dictee? Henk zat met 73 het dichtst bij het correcte antwoord en won dus de derde prijs. De eerste prijs ging naar Anke Thea Dijkman, met 196 punten. Daarmee won zij een overtocht naar Engeland, gesponsord door de veerbootmaatschappij.

Oostvoorne 2018

De stichting Support Casper kan rekenen op een forse financiële injectie: 21.500 euro.

Bij de teams waren de Skyline Sisters en de Soundwaves beide goed voor een gemiddelde van 187 punten, en moesten dus naar voren komen. Aangezien alle leden van team Soundwaves echter al naar huis waren, ging de derde prijs naar de Skyline Sisters. Team Lions Haringvliet werd tweede met 188 punten, en team De Steunkousen eerste met een indrukwekkend gemiddelde van 195 punten.

Bij de dicteespecialisten was het ook erg spannend, maar ex aequo’s waren er niet. Lizi van Vollenhoven had 196 punten, Dian van Gelder 197, ik 198 en Rein Leentfaar 199. Aangezien Rein al naar huis was, heeft Dian zijn prijs in ontvangst genomen en gaat zij ervoor zorgen dat hij die de volgende keer zal ontvangen.

De grootste prijs ging echter naar Support Casper. Met zijn allen hebben de deelnemers en de sponsors het indrukwekkende bedrag van 21.500 euro ingezameld. Hiervan kan hopelijk veel onderzoek worden gedaan voor een potentiële behandeling.