Dicteefanaat verstrikt in jarretellengordel

De bewuste jarretelle.

De bewuste jarretelle.

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

De 58-jarige Marinus Woordenaar, voorzitter van de Dicteepartij, raakte gisteren in een Bredase lingeriewinkel verstrikt in een jarretellengordel. Hij wilde onderzoeken of er een tussen-n in voorkwam. Dat ging mis.

De dicteefanaat kon het nog wel navertellen: “Ik vermoedde dat het om een meervoud ging, want in de winkel waren diverse exemplaren uitgestald. Maar was het een meervoud met n of s? Waren het jarretellen, jarretelles of jarretels? Ik zag zo gauw geen tussen-n en raakte in paniek. Ik hield het niet meer en wilde een van die gordels van dichtbij onderzoeken. Ik zag zo’n ding voor het eerst en associeerde het met dicteewoorden als lascief, voluptueus en zinnenprikkelend. Daar werd ik enorm door afgeleid.”

Verkoopster Maatje Rubens van boetiek Amour Fou trad meteen adequaat op: “Ik zei nog: ‘Doet u wel voorzichtig, meneer? Het elastiek kan lelijk terugschieten.’ Mijn woorden waren nog niet koud, of hij werd vol in zijn gezicht geraakt en ging van zijn stokje. Het zag er best eng uit. Ik heb meteen 112 gebeld.”

Marinus Woordenaar

Marinus Woordenaar

Crisisdienst
De man moest door de Bredase brandweer uit zijn benarde positie bevrijd worden. Commandant Van Vuren: “De bandjes van de kousophouder hadden zijn hals omstrengeld, waren onder zijn bril geschoten en zaten klem tussen zijn haar en de jarretellenvitrine. Er stond een waanzinnige druk op. Zoiets hadden wij nooit eerder meegemaakt.”

Het slachtoffer werd onderzocht door de crisisdienst van de ggz. Psychiater Van der Geest nam het niet zo nauw met de privacy van zijn patiënt: “Obsessief-compulsieve taalontwikkelingsstoornissen manifesteren zich des te meer in deze dicteeloze vakantietijd. Toen de patiënt weer bij was, vroeg ik hem: ‘En, weer bij?’ Hij antwoordde veelbetekenend ‘Er zat inderdaad een n bij’, en voegde er nog aan toe: ‘Daarmee is de kous af. Laten we erover ophouden.’ Ja, ik moest er ook even over nadenken.”

Het organisatiecomité van het Bredase Groot Roparun Dictee was wegens vakantie niet bereikbaar voor commentaar.

Dicteeannotaties

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

Orthografisch hoogbegaafden hebben de gewoonte elkaar na een dictee te bestoken met verklarende aantekeningen. Neurolinguïsten duiden dat als verwerkingsritueel, schuldbekentenis of victoriegekraai bij posttraumatische stressstoornis, narcistische krenking of gesublimeerde libido. De Spelt wist enkele van die annotaties te achterhalen.

Het dictee
De genummerde, gemarkeerde woorden moesten ingevuld worden. Per invulplaats werd maximaal één fout gerekend.

1 De keuze op het met QL-lampen verlichte buffet 2 is enorm: agnèssorelsoep, ziedendhete 3 loempia’s met taotjo, murgh, cacciucco’s met extra vergine olijfolie, pommes dauphine 4 en runderpoelet met asafoetida en cyperwijn. En als afsluiter volgen 5 er Opwijkse paardenvijgen, mattentaarten, yogonaise, scroppino’s en 6 appelpunten van Karmijn de Sonnaville. ‘Mjammie!’, roept hij uit. ‘7 Daar moet ik mijn werkloze chef-kok thuis toch eens over aanspreken.’ Luid geeuwend grist hij hongerig een quisse van lombards hoen van de tafel en net voor hij midden op het buffet plompverloren 8 in slaap valt, spreekt hij de gevleugelde woorden: ‘Amai, net 9 op tijd. 10 Ik zie ze vliegen.’

De annotaties

  1. Zinsbegin, dus hoofdletter. Niet The, want het is een Nederlandse zin.
  2. Mijn is één norm werd na lang discussiëren afgekeurd. Onterecht.
  3. Goed gegokt. Ik twijfelde over loempiasmet en loempia’s-meth (methamfetamine).
  4. Mijn tweede (vermijdbare) fout; en staat gewoon in mijn lijst. Ik schreef n-runderpoelet.
  5. Fout drie: erop Wijkse. Maar volgen erop is verdedigbaar. En Wijk bestaat ook.
  6. Los, niet appelpuntenvan (vrachtauto met appelpunten).
  7. Fout vier, verschlimmbesserung: Darmoetik, de naam van de werkloze chef-kok (dacht ik).
  8. Fout vijf. Vanwege slaap schreef ik inn (herberg). Nog niet goed wakker (ochtenddictee).
  9. Klinkt als toptijd vanwege dat net ervoor, maar hier is op tijd bedoeld (gemene instinker).
  10. Ik verstond excisievliegen; kon ik niet thuisbrengen. Gelukkig nog op tijd verbeterd.

 

Al met al vijf fout, waarvan twee onterecht, één vermijdbaar en één omdat het dictee in de ochtend werd gehouden. Dus eigenlijk één fout (zou eerste plaats geweest zijn).

 

 

 

Groot Dictee voortaan wekelijks op tv

gdnt2014_freriks-vanagt Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal komt voortaan wekelijks op tv, in plaats van jaarlijks. Per direct, want volgens de NTR is de nood hoog. Dat heeft met kijkcijfers te maken. De Spelt polste enkele prominenten.

Willemijn Francissen (NTR) licht het besluit toe: ‘Het Groot Dictee moet als archaïsch instituut blijven bestaan. Zijn beste tijd moet nog komen. Er gebeurt veel met taal, bij jongeren en op sociale media. Dat willen we vaker laten zien. Stel je eens voor: niet eenmaal 368.000 kijkers, maar 52 keer zoveel. Tel uit je winst.’

Een projectmanager (NTR): ‘We optimaliseren de operationele processen om de bekostigingsprikkels aan te vliegen. We slaan strategische piketpaaltjes, creëren draagvlak en herconceptualiseren de benchmark. Door cashflow te genereren, krijgen de intrinsieke dicteeveranderingstrajecten een synergetische kwaliteitsimpuls.’

Presentator Philip Freriks is er ten langen leste content mee: ‘Het Groot Dictee is heden ten dage nog steeds prestigieus. Dat moet coûte que coûte zo blijven. Er komen steeds meer geüpgradede dicteewoorden bij. Die kun je nooit minutieus laten zien als je maar eenmaal per jaar uitzendt. Dat is ten enenmale het przewalskipaard achter de wagen spannen.’

Marinus Woordenaar (Dicteepartij): ‘Dictees kunnen overal over gaan en dus alle lagen van de bevolking bereiken. Hoe meer dictees – inclusief allochtone woorden – hoe meer maatschappelijke participatie. Je kunt wel discussiëren over voltooid leven, maar moet ook weten wanneer je een voltooid deelwoord met een d of een t schrijft.’

Premier Mark Rutte: ‘Meer dicteezendtijd draagt bij aan een normaler Nederland: normaal doen geldt ook voor spelling. Daar komt nu meer tijd voor – twee tseetseevliegen in één klap. We moeten terug naar eenvoudige dicteewoorden zoals onthaasting, cultuur en traditie. Die zijn al moeilijk genoeg, maar wel normaal. En ze passen bij ons gave land.’

Dicteetje ineenflansen? Makkelijk zat!

Van Dale

De nieuwe Van Dale in kleurige cassette

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

Een dictee samenstellen was altijd een ingewikkelde klus, voorbehouden aan virtuoze taalnerds. Gelukkig is er nu een systeem waarmee het een fluitje van een cent is geworden: de dictee-ineenflansmethode (dim).

Hoe werkt de dim?
Open het dictee met de standaardzin De volgende woorden zijn best moeilijk. Zet er een dubbele punt achter en ga los met een opsomming van tig moeilijke woorden. Als je een paar minuten in de Dikke Van Dale bladert, heb je die al te pakken. Varieer met In dit dictee mogen niet onvermeld blijven.

Praeteritio
Je kunt ook een retorische truc gebruiken: Deze woorden kun je maar beter vermijden. En dan dus weer een lading instinkers. Die truc heet praeteritio, pretermissie of paraleipsis – iets zogenaamd niet willen zeggen, maar het ondertussen tóch doen.

Lachen
Laat je niet uit het veld slaan door zoïlussen die beweren dat een dictee een goedlopend, liefst humoristisch verhaal moet zijn. Laat dat verhaal maar zitten. De lachers krijg je heus wel op je hand.

Voorbeeld van ‘een dimmetje’
“De volgende woorden zijn best moeilijk: audax Japeti genus, brogue, cembalo, du jour, entremetstje, fiekruid, gay nineties, hawkingstraling, Itar-Tass, joint de culasse. In dit dictee mogen niet onvermeld blijven: Stagiriet, usucapio, vis animae, worggezwel, zoöstuprum. Deze woorden kun je maar beter vermijden: bûter, brea, griene tsiis, Xetra DAX, yohimbine.

To update the dictate

terneuzen2017

Trui Gonnissen (tweede prijs) luistert naar de bespreking in Terneuzen.

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

De meeste dictees zijn te gemakkelijk omdat er veel Nederlandse woorden in voorkomen. In orthografische kringen gaan daarom stemmen op om dicteewoorden vreemd te maken.

Dit idee bestond al langer, maar op 19 april 2017 gaf het Groot Zeeuws-Vlaams Dictee der Nederlandse Taal het laatste zetje. In Terneuzen kwamen de meeste van de veertig specialistische invulwoorden van over de grens. Dat was swell.

Wauwie
Mooi Engels waren big bazooka, chopper, headshop, i-ad, shock-and-awe, slang, soundbook, swell en white knight. Helaas werden die woorden wat ontsierd door vernederlandste of gepopulariseerde lelijkerds zoals blokarten, coewl, gestraighte lokken, het geüpdate van actiesites en wauwie. En respons is in het Engels gewoon response.

In parenthesi
Waarom niet het Duitse Verelendung in plaats van verelendung? Ook mycorrhiza, achondroplasie en chaerofobie hadden Griekser gekund. Maar eerlijk is eerlijk: in Terneuzen viel veel authentieke vreemdtaligheid te genieten. Vooruit, nog een paar om onze moerstaal af te leren: aggiornamento, amygdalae, baba ganoush, bric-à-brac, vis major en in parenthesi. Daar is gelukkig geen woord Nederlands bij.

Slogan
Er moet nog een pakkende uitheemsedicteewoordencampagneslogan verzonnen worden. Wie durft? Met een knipoog naar Ruttes ‘Normaal. Doen.’ is al geopperd: ‘Vreemd? Gaan!’ Maar die is afgekeurd; veel te Nederlands.

Dicteepartij blijft voor spelling

Marinus Woordenaar

Marinus Woordenaar

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

De Dicteepartij komt helaas niet in de Tweede Kamer. Wederom een interview met woordenlijsttrekker Marinus Woordenaar.

Waarom is het niet gelukt?
Veel dicteefanaten hebben op het laatste moment strategisch gestemd. De meesten van hen zijn al op leeftijd en spellen groen. Ze zijn daarom gezwicht voor 50PLUS of de groene partijen.

Was dat niet de voorspelling?
Natuurlijk zijn wij voor spelling. Wat dacht u dan?

Ik bedoel: had u het verwacht?
Die spelbederver Maurice de Hond had gepijld dat onze partij klijn zau blijven. Dat was een selffulfilling prophecy. Wij gaan nau eenmaal stijgeren als die publicitijtsgijle pitbullterriër voorstelt de ei’s en ou’s te vervangen door ij’s en au’s.

Het partijprogramma van de Dicteepartij

Het partijprogramma van de Dicteepartij

Zit een fusie met de Partij voor de Dieren er nog in?
Over De Hond gesproken, haha. Nou nee, waarschijnlijk niet. De PvdD vindt dat dicteetijgers niet opgesloten moeten worden in scholen of zalen om door dicteeliefhebbers bekeken te worden, en ook niet in een dicteecircus thuishoren om hun onnatuurlijke kunstjes te vertonen. Die partij wil een ander dicteeklimaat. Een punt is ook dat die tijgers niet gemotiveerd zijn om minder vlees te eten. Dat ligt nogal gevoelig.

Waarom heeft uw partij zo’n oubollige naam?
Wij willen geen spatieloze en aan kapitalitis lijdende DicteePartij worden. Het baart ons zorgen dat de antispatiepartijen GroenLinks, 50PLUS en ChristenUnie het zo goed hebben gedaan. Wij blijven zeggen: zonder spaties wordt het een chaos in dit land en krijgt de bevolking geen enkele ruimte.

Blijft u een protestpartij?
Nou en of. Wij hebben ook protest aangetekend bij de Kiesraad omdat er spelfouten op het stembiljet stonden. Volgens betrouwbare bronnen leidde dat op sommige stembureaus tot pittige discussies.

Hoe moet Nederland omgaan met dicteenomaden?
Die hebben recht op een normaal dicteebestaan en zijn wat ons betreft welkom. Ze reizen echt niet voor hun lol het hele land door, maar zoeken de veiligheid van dicteewedstrijden. Ze moeten mee kunnen doen aan alle dictees – liefst wel in een aparte categorie. Dat ze uit zouden zijn op dicteeprijzen ten koste van de lokale bevolking, vinden wij apekool en zotteklap.

Terneuzen 2016 - HB

Een klassieke discussie tussen specialisten. Van links af: Joost Verheyen, Rien Wisse, Rein Leentfaar, Robert Joosen en Frank Denys.

Hebt u nog tips voor de kabinetsformatie?
Iedereen heeft het over de samenstelling van een nieuw kabinet, maar je hoort er niemand over dat je een samenstelling aaneenschrijft. En er wordt gediscussieerd over ‘voltooid leven’, terwijl die partijen niet eens weten wanneer een voltooid deelwoord een d of een t krijgt. Ze hebben nog nooit van ‘t kofschip gehoord. Gelukkig is er nu een informateur die Schippers heet. Weet u trouwens het verschil tussen een kabinetstuk zónder tussen-s en een kabinetsstuk mét?

Gaat het verder wel goed met u?
Ik ben nogal ontstemd door de uitslag van die dyslectische ‘verziekingen’.

Volgende keer beter dan maar?
Dat durf ik wel te voorspellen, want onze partij blijft voor spellen. Mag ik uw verslag vóór publicatie weer even controleren op spelfouten?