Dicteepartij: hoezo taalspelletjes?

Mark_Rutte_2015

Minister-president Mark Rutte

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

Premier Rutte moest zich flink verweren in het debat over de afschaffing van de dividendbelasting. Het woord ‘taalspelletjes’ was niet van de lucht. De Spelt sprak met taalspelletjesdeskundige Marinus Woordenaar, voorzitter van de Dicteepartij.

Wat vindt u eigenlijk van Ruttes taalspelletjes?
Hoezo taalspelletjes? Ik spreek liever van draaikonterij of politiek gedraai. Onder taalspelletjes versta ik iets heel anders, dictees bijvoorbeeld.

Een leugentje om bestwil moet toch kunnen?
Nee, dat is nou eenmaal fout, zeker voor een minister-president. Incorrupta fides nudaque veritas. Geef mij maar le paysan du Danube. Ik moet niets hebben van obscuris vera involvens.

Waar hébt u het over?
Dat staat allemaal in Van Dale, hoor. Ga maar eens zoeken in de onlineversie. Als je daarin naar ‘waarheid’ zóékt, vínd je ook ‘waarheid’ – in allerlei talen. We moeten trouwens af van die eufemismen zoals ‘leugentje om bestwil’, ‘vrome leugen‘ of ‘me­nis­ten­leugen’.

Maar Rutte zei dat hij er vooralsnog geen actieve herinnering aan had.
Dan is zijn mnemotechniek niet ad veritatem. Een gevalletje Dichtung und Wahrheit. Het is nou eenmaal te Wa­re­gem ge­beurd en te Leu­ge­gem ver­teld. Rutte en zijn kompanen zijn van Leugegem: liegebeesten, maar liegbeesten mag ook.

Rutte heeft een heel team achter zich. Hoe kan het dan misgaan?
Zijn ambtenaren schreven hem dat hij ‘Jip en Janneketaal’ moest gebruiken en een ‘Colgateglimlach’ moest opzetten. Dat was levensgevaarlijk, want het had jip-en-janneketaal en colgateglimlach moeten zijn. Hij heeft zich dus maar wat op de mouw laten ‘spellen’.

Het is toch ‘op de mouw spelden’?
Ja, heel goed, u doorzag de woordspeling. U bent dan wel van De Spelt, maar kent De Speld ook, haha.

Laten we ermee stoppen, want het wordt nu wel erg sethgaaikema-achtig.
Weet u hoe dat gespeld wordt? Bij woorden op -achtig

Sorry, ik moet u onderbreken. Ik weet weer genoeg.
Mag ik uw verslag vóór publicatie dan nog even controleren op spelfouten?

 

Benadruk jouw vakantie met Spelt Holidays!

spelt-vakantie(ADVERTORIAL)

Benadruk jouw vakantie met Spelt Holidays!
Vind jij vakantie heel erg belangrijk en heb jij het wel gehad met die reisjes naar de knoflookgordel of takatoekaland? Dan raden wij jou een weekendje Dicteeland aan! Jij rijdt er op jouw gemak naartoe met jouw deux-chevauxtje, truttenschudder, reesplee of vélocipède! Ook kun jij gebruikmaken van de ornithopter en genieten van jouw helicopterview op de Dutch Mountains! Wij denken dat het heel erg belangrijk is dat jij zelf jouw vervoermiddel kunt kiezen!

Ongelofelijk belangrijk!
Wat hebben wij voor jou in petto? Jij wordt als frigoboxtoerist door onze publicrelationsaccountmanager Van der Hummes verwelkomd in Nergenshuizen, tussen Geenland en Niemandsdorp! In grand café De Dikke Van Dale geniet jij al meteen heel erg van jouw sterf-op-straatworst en jouw gemeentebier of chateau migraine! Jij bezoekt de spinazieacademie in Nigtevegt en het Allochtonische houtenjassenpark in Leugegem! Jij kunt tegen meerkosten ook naar Kuilenburg gaan, zodat jij Magere Hein kunt ontmoeten!

Echt heel erg leuk!
Wij zijn erop uit om jou eropuit te laten gaan! Wij vinden het ontzettend belangrijk om dat nadrukkelijk en met klem te accentueren met een uitroepteken! Wij horen heel erg graag van jou! Plaats jouw reactie hieronder! Dan neemt onze Speltredacteur zo snel mogelijk het broodnodige contact met jou op! Onder de eerste vijf reacties verloten wij een heel erg leuk Spelt Holidays Dictee Arrangement! Ben jij ook zo benieuwd wat dat is? Laat dan nú van jou horen!

(Deze advertentie is mogelijk gemaakt door De Spelt, jouw partner voor fun & friendship!)

Mysterieuze dicteedeeltjes eindelijk ontdekt

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

Ze zijn dan toch gevonden: de elementaire zinsdeeltjes die een dictee samenhang geven, kloppend maken en andere dicteewoorden massa geven.

Dergelijke puzzelstukjes worden net als higgsdeeltjes ook wel quasideeltjes genoemd. In de lege ruimte zijn ze er niet, maar hun bestaan wordt aangenomen om bepaalde dicteeverschijnselen te beschrijven. Vorig jaar werd al een opzienbarende manier geïntroduceerd om dicteewoorden te verenigen in een zinsverband: de dictee-ineenflansmethode. Daardoor werd steeds duidelijker dat het niet lang meer zou duren voordat de elementaire zinsdeeltjes zichtbaar gemaakt konden worden.

Het enigma van Sluis
Taalwetenschapster Soeke Teenzuyt ontdekte de deeltjes in het eerste Johan Hendrik van Daledictee (Sluis, 7 april 2018) en vertelt er enthousiast over: “In het dictee stonden mysterieuze zinnen, zoals Ook woorden als Q-koorts en aids en bechterew zien we liever niet terug! Een heerlijke paraleipsis – iets níét willen terugzien maar wél opschrijven – maar er leek geen logisch verband in te zitten. En toch ook weer wel, want het gaat over ziektes. Dat fascineerde mij. Gealarmeerd door het herhalende en, het uitroepteken en misschien wel de geest van Johan Hendrik van Dale vond ik ze uiteindelijk: de elementaire zinsdeeltjes als en en. Ze geven de andere woorden massa en bieden mogelijkheden voor een oneindig en toch samenhangend dictee-universum. Er kunnen immers nog ontelbare ziektes aan de zin toegevoegd worden. Geniaal.”

Volgens een woordvoerder van de Dikke Van Dale wordt nog gesteggeld over de naamgeving: “Voor de hand ligt teenzuytdeeltjes – ere wie ere toekomt – maar alsennetjes zou ook kunnen.”

Philip Freriks kan zijn geluk niet op: “Door minutieus onderzoek zijn de elementaire zinsdeeltjes ten langen leste gevonden. We dienen er heden ten dage consciëntieus mee om te gaan. Dan krijgen geprivilegieerde woorden als przewalskipaard, guichelheil en tseetseevlieg massa en samenhang, en zal Het Groot Dictee der Nederlandse Taal als een feniks uit zijn as herrijzen.”

Dicteepartij tegen sleepwet

Het antisleepwetlogo.

Het antisleepwetlogo.

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

De Dicteepartij adviseert haar leden en sympathisanten om op 21 maart tegen de sleepwet te stemmen. De Spelt sprak met voorzitter Marinus Woordenaar.  

U bent niet tevreden over de publieksvoorlichting?
Nee, de informatie over die wet is onder de maat. In de ene publicatie wordt de wet met drie hoofdletters gespeld, in de andere met één. Dat geldt zowel voor de uitgeschreven als de afgekorte vorm: Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, WIV, Wiv. En naast de sleepwet bestaat er blijkbaar ook nog een Sleepwet – toe maar jongens. Dan laat ik de kwestie ‘wel of niet cursiveren’ nog buiten beschouwing. Voor de gewone burger is dat niet meer te volgen.

De recent toegevoegde definitie in Van Dale

De recent toegevoegde definitie in Van Dale

Die kijkt dan toch even in een woordenboek?
Au, daar legt u de vinger op de zere plek. Volgens de leidraad van het Groene Boekje moeten we afgekorte namen van wetten met hoofdletters schrijven, ook als de uitgeschreven vorm geen hoofdletters bevat. Dan zou het dus WIV moeten zijn. Maar de Rijksoverheid schrijft zélf Wiv, kijk maar op haar website. Dus dan zit je weer met het donorprincipe.

Huh, donorprincipe?
Ja, dat is in dit geval het respecteren van de schrijfwijze die de Rijksoverheid heeft gekozen. Als dat Wiv is, moet je dat ook schrijven, ook al wijkt het af van de officiële spellingregels. Er is trouwens een verschil tussen Rijksoverheid en rijksoverheid, maar daar zal ik u nu niet mee lastigvallen. Hoe dan ook: blijkbaar lukt het noch de woordenboeken noch de overheid om duidelijkheid te verschaffen. En dan te bedenken dat sleepwet een anagram is van spelweet en weetspel. Maar ook van speltwee, tweespel en spelt-wee, haha.

Lachen, man. Wat vindt u eigenlijk van die sleepwet?
Die is in september 2017 voorlopig toegevoegd aan de onlineversie van Van Dale, gespeld met kleine beginletter. Er staat nota bene letterlijk …

Sorry, we moeten afronden, maar wat vindt u er inhóúdelijk van?
O. Ik ben tegen. Door die wet kunnen de veiligheidsdiensten de computers van dicteeauteurs bespioneren en zo alle dictees winnen. Dan worden de dicteetijgers, die toch al met uitsterven bedreigd worden, gegijzeld door cyberaanvallen van veiligheidsagenten. Dicteewoorden zoals Al Qaidastrijder, kalasjnikov en 9/11-theorie mogen dan vast niet meer. De vrije dictee-uiting zou erdoor aangetast worden. Een website als www.dictees.nl zou het moeilijk krijgen. Mag ik uw verslag vóór publicatie weer even controleren op spelfouten?

Eenjarige De Spelt al tien jaar geparodieerd door De Speld

verjaardag-tien-jaardoor Rien Wisse, redacteur van De Spelt voor uw broodnodige dicteenieuws

De Spelt bestaat deze maand één jaar, maar wordt al tien jaar geparodieerd door het onlinenieuwsmagazine De Speld – uw vaste prik voor betrouwbaar nieuws, ook bekend van de Volkskrant.

In De Speld verscheen onlangs een artikel over een in Brabant wonende ‘Neanderthaler’ die niet in een ‘midlife crisis’ verkeerde, maar wel van zijn ‘apropos’ was. Volgens Rien Wisse, redacteur van De Spelt, berust het artikel van De Speld niet op waarheid: “De juiste spelling is neanderthaler, midlifecrisis, à propos. En die Brabander is geen neanderthaler, maar een pithecanthropus erectus. Fakenieuws dus. Wij van De Spelt doen daar helemaal niet aan. Dus hoezo parodie?”

100 jaar
Ter ere van het tienjarige bestaan van De Speld werd vorige week een boekje op de markt gebracht: 100 jaar De Speld. Jeroen van Heemskerck Düker, publicist van De Spelt, denkt er het zijne van: “Die grappig bedoelde titel is een subtiele verwijzing naar De Spelt. ‘Je broodnodige dicteenieuws’ bestaat immers precies één jaar: in november 2016 ging de eerste aflevering online. Dat De Speld juist nú met het boekje komt, kan geen toeval zijn.”

Een cruijffiaanse wijsheid zegt: toeval is logisch. De redactie van De Spelt overweegt nu om ook een boekje te maken: 10 jaar De Spelt. Om het een beetje geloofwaardig te houden, kan die uitgave nog wel negen jaar op zich laten wachten.

Dicteenomade vertoont grensoverschrijdend gedrag

De_grensovergang_bij_Hazeldonk

De grensovergang bij Hazeldonk

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

De Bredase dicteereiziger Tol van der Pas werd bij het Groot Vlaams Dyslexiedictee (GVD) gediskwalificeerd wegens grensoverschrijdend gedrag.  

De dyslectische juryvoorzitter Netthan Dörzom verwoordde het in het Belgische Wuustwezel als volgt: “Deze dicteelimonade wilde in mijn Goene Broekje kijken om mij te laten zien dat een kontje bloter voorzien moet zijn van een spatie. Dat vond ik steengeil, dus we hebben hem met verkrachte eenden weggestuurd.”

Voorbij Wuustwezel
GVD-woordvoerder Jan Verstramme sprak van recidivisme: “Meneer had eerder die dag ook al een grens overschreden. De beambte van grensovergang Hazeldonk , de heer Du-Wan-Ye, had ons verwittigd dat de dicteenomade ‘voorbij Wuustwezel’ was. Awel, kent ge dat uitdruksel? We hebben de Hollander moeten uitsluiten van het dictee. Er zijn nou eenmaal grenzen.”

Van der Pas voelde zich grenzeloos geschoffeerd: “Dit is de bloody limit. Ja, ik spreek een aardig woordje over de grens. Als borderlinepatiënt ben ik wel gewend aan persoonlijkheidsstoornissen, maar dít grenst aan het ongelofelijke.”