Dicteepartij hekelt regeerakkoord

Marinus Woordenaar leest het regeerakkoord van Rutte III

Marinus Woordenaar leest het regeerakkoord van Rutte III

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

Wat vindt de Dicteepartij van het nieuwe Nederlandse regeerakkoord? Woordenlijsttrekker Marinus Woordenaar haakte na de inleiding al af. De Spelt interviewde hem.

Hebt u het nieuwe regeerakkoord gelezen?
Breek me de bek niet open. Die titel alleen al: Vertrouwen in de toekomst. Veel te makkelijk. Er zit geen enkele spellinguitdaging in. Waarom niet Policor jootsie hebben? Ik heb trouwens alleen de inleiding gelezen: een stortvloed aan spelfouten.

Was het zó erg?
Nederlanders moeten vooruit gaan. Nee: vooruitgaan. Dat begint in het hier en nu. Nee: in het hier-en-nu. Het ZZP-schap? Nee: het zzp-schap. CO2-uitstoot? Nee: CO2-uitstoot. Nee, nee, nee, nee! Moet ik nog doorgaan? Nou, nog eentje dan: We willen verantwoordelijkheid nemen en vooruit komen. Zal best, maar met zo’n spatie lukt vooruitkomen natuurlijk niet.

Informateur Gerrit Zalm

Informateur Gerrit Zalm

I&O Research zegt: ‘Eenderde van de kiezers is negatief over het regeerakkoord.’
Die peiling móét wel onbetrouwbaar zijn, want het is een derde – met spatie. De PVV-kiezers zijn er trouwens zéker negatief over. Wilders heeft gezegd dat islam niet één keer in het hele regeerakkoord voorkomt. Die omissie is inderdaad jammer, want velen weten niet dat je dat woord met een kleine letter schrijft. Maar wat erger is: dictee en spelling komen er ook niet in voor.

Er staat wel iets in over genderneutrale overheidscommunicatie. Goed idee?
Geenszins. Als je niet weet of je met een prostitué of prostituee te maken hebt, weet je toch niet wat je kunt verwachten? Genderneutraliteit is ook funest voor dicteewoorden als fietsster, skiester en waterpoloster.

Het heet ‘Vertrouwen in de toekomst’. Waarom niet ‘Policor jootsie hebben’?

Iedereen moet straks het Wilhelmus leren.
Uitstekend plan. Heerlijk, al die archaïsche woorden. In dictees staan oude naamvallen, respecthoofdletters en andere instinkers, zoals je die ook in ons volkslied aantreft: van Duitsen bloed, tot in den dood, mijn schild ende betrouwen, God mijn Heer, t’aller stond. Zo leert iedereen beter spellen, en stromen de dicteezalen weer vol.

Minister-president Mark Rutte

Minister-president Mark Rutte

Rutte heeft gezegd: ‘De gewone normale burger gaat erop vooruit.’
Fijn, maar zijn kennis van synoniemen gaat er niet op vooruit. Ooit een niet-gewone normale burger ontmoet? Die Rutte roept maar wat. Hij heeft ook tegen zijn mede-VVD’ers gezegd: ‘Wij waren altijd al een groene partij.’ Onzin. Ze weten amper wat groene spelling is en zijn zo wit als hun boord.

Tot slot: waarschijnlijk komt er een minister voor Klimaat en Energie.
Dan hoop ik maar dat die minister alle energie in een beter spellingklimaat stopt. Mag ik uw verslag vóór publicatie weer even controleren op spelfouten?

Het regeerakkoord kunt u zelf hier nalezen.

Misodysorthografie

afkeer_01Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

Kortgeleden besteedde de Volkskrant aandacht aan misofonie: extreme walging, afschuw, haat of woede vanwege normale menselijke geluiden, zoals bij ademen of eten. In het voetspoor van misofonie is een nog ernstiger stoornis ontdekt: misodysorthografie.

Foutespellinghaat
Miso betekent haat, dys duidt op gestoorde functionaliteit, orthografie is spelkunst of aanvaarde spelling. Misodysorthografie is dus foutespellinghaat. Wie dat woord niet aaneenschrijft en er foute spellinghaat van maakt, haalt zich de woede van de misodysorthografiepatiënt op de hals. Want wie aan de stoornis lijdt, wordt volkomen mataglap van spelfouten die anderen als normaal beschouwen of niet zien.

onderzoekers_03

De onderzoekers Soeke Teenzuyt (l) en Lex Icon van Sneu.

Speltherapie
Dat er een verband is tussen spelling en psychiatrie is al langer bekend: spelt is gespleten tarwe (Triticum spelta), schizo betekent ook gespleten. Dus dan weet je het wel. Toch is misodysorthografie nog maar pas ontdekt door de onderzoekers Soeke Teenzuyt en Lex Icon van Silly names extraordinary universities (Sneu). In dit verbond van rare universiteitsnamen werken ThUK, TU/e, tUL en UGent samen. Vorige week publiceerden de onderzoekers over de psychiatrische stoornis in het tijdschrift MenTaal. In hun baanbrekende artikel SpelVerruwing beschrijven ze 25 zogenoemde dicteetijgers die kampen met walging en woede als reactie op spelfouten. Teenzuyt en Icon ontwikkelden het preventieprogramma VoorSpelling en de eveneens opzettelijk fout gespelde InstruMentale SpelTherapie, met – je raadt het al – instructies voor mentale ondersteuning.

Spellijders?
Sinds er een term voor ergernis over spelfouten bestaat, regent het verhalen van opgeluchte ervaringsdeskundigen, die nu pas hulp durven te zoeken. Er bestaat ook al een patiëntenvereniging. Voorzitter Bul Dekwaaie: “Onze vereniging moet nog wel een naam krijgen. Dat ligt nogal gevoelig. We denken aan Spellijders, maar misschien is dat te makkelijk. Andere suggesties zijn welkom.”

teorbespeler_mishandeld

De teorbenspeler Snarelli deed aangifte van mishandeling door Marinus W.

Flooding en hoffmanndruppels
Een patiënt die graag anoniem wil blijven (Marinus Woordenaar): “Over die jarretellengordel wil ik het niet meer hebben, maar laatst heb ik een teorbenspeler op zijn bek geslagen omdat hij zichzelf afficheerde als ‘teorbespeler’. Ik was buiten zinnen van woede en wilde die tussen-n er wel in rammen. Ik ben nu in behandeling bij een speltherapeut, die mij bij wijze van flooding blootstelt aan steeds ergere spelfouten. Ik werd al gallisch toen hij ‘menadegedrag’ vertoonde. Dat moet nondeju maenadengedrag zijn. Ik heb dus nog een lange weg te gaan voordat ik een grove spelfout als ‘lidteken’ aankan. Gelukkig krijg ik hoffmanndruppels om wat rustiger te worden. Een spelletje mens-erger-je-niet helpt ook.”

Dicteefanaat verstrikt in jarretellengordel

De bewuste jarretelle.

De bewuste jarretelle.

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

De 58-jarige Marinus Woordenaar, voorzitter van de Dicteepartij, raakte gisteren in een Bredase lingeriewinkel verstrikt in een jarretellengordel. Hij wilde onderzoeken of er een tussen-n in voorkwam. Dat ging mis.

De dicteefanaat kon het nog wel navertellen: “Ik vermoedde dat het om een meervoud ging, want in de winkel waren diverse exemplaren uitgestald. Maar was het een meervoud met n of s? Waren het jarretellen, jarretelles of jarretels? Ik zag zo gauw geen tussen-n en raakte in paniek. Ik hield het niet meer en wilde een van die gordels van dichtbij onderzoeken. Ik zag zo’n ding voor het eerst en associeerde het met dicteewoorden als lascief, voluptueus en zinnenprikkelend. Daar werd ik enorm door afgeleid.”

Verkoopster Maatje Rubens van boetiek Amour Fou trad meteen adequaat op: “Ik zei nog: ‘Doet u wel voorzichtig, meneer? Het elastiek kan lelijk terugschieten.’ Mijn woorden waren nog niet koud, of hij werd vol in zijn gezicht geraakt en ging van zijn stokje. Het zag er best eng uit. Ik heb meteen 112 gebeld.”

Marinus Woordenaar

Marinus Woordenaar

Crisisdienst
De man moest door de Bredase brandweer uit zijn benarde positie bevrijd worden. Commandant Van Vuren: “De bandjes van de kousophouder hadden zijn hals omstrengeld, waren onder zijn bril geschoten en zaten klem tussen zijn haar en de jarretellenvitrine. Er stond een waanzinnige druk op. Zoiets hadden wij nooit eerder meegemaakt.”

Het slachtoffer werd onderzocht door de crisisdienst van de ggz. Psychiater Van der Geest nam het niet zo nauw met de privacy van zijn patiënt: “Obsessief-compulsieve taalontwikkelingsstoornissen manifesteren zich des te meer in deze dicteeloze vakantietijd. Toen de patiënt weer bij was, vroeg ik hem: ‘En, weer bij?’ Hij antwoordde veelbetekenend ‘Er zat inderdaad een n bij’, en voegde er nog aan toe: ‘Daarmee is de kous af. Laten we erover ophouden.’ Ja, ik moest er ook even over nadenken.”

Het organisatiecomité van het Bredase Groot Roparun Dictee was wegens vakantie niet bereikbaar voor commentaar.

Dicteeannotaties

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

Orthografisch hoogbegaafden hebben de gewoonte elkaar na een dictee te bestoken met verklarende aantekeningen. Neurolinguïsten duiden dat als verwerkingsritueel, schuldbekentenis of victoriegekraai bij posttraumatische stressstoornis, narcistische krenking of gesublimeerde libido. De Spelt wist enkele van die annotaties te achterhalen.

Het dictee
De genummerde, gemarkeerde woorden moesten ingevuld worden. Per invulplaats werd maximaal één fout gerekend.

1 De keuze op het met QL-lampen verlichte buffet 2 is enorm: agnèssorelsoep, ziedendhete 3 loempia’s met taotjo, murgh, cacciucco’s met extra vergine olijfolie, pommes dauphine 4 en runderpoelet met asafoetida en cyperwijn. En als afsluiter volgen 5 er Opwijkse paardenvijgen, mattentaarten, yogonaise, scroppino’s en 6 appelpunten van Karmijn de Sonnaville. ‘Mjammie!’, roept hij uit. ‘7 Daar moet ik mijn werkloze chef-kok thuis toch eens over aanspreken.’ Luid geeuwend grist hij hongerig een quisse van lombards hoen van de tafel en net voor hij midden op het buffet plompverloren 8 in slaap valt, spreekt hij de gevleugelde woorden: ‘Amai, net 9 op tijd. 10 Ik zie ze vliegen.’

De annotaties

  1. Zinsbegin, dus hoofdletter. Niet The, want het is een Nederlandse zin.
  2. Mijn is één norm werd na lang discussiëren afgekeurd. Onterecht.
  3. Goed gegokt. Ik twijfelde over loempiasmet en loempia’s-meth (methamfetamine).
  4. Mijn tweede (vermijdbare) fout; en staat gewoon in mijn lijst. Ik schreef n-runderpoelet.
  5. Fout drie: erop Wijkse. Maar volgen erop is verdedigbaar. En Wijk bestaat ook.
  6. Los, niet appelpuntenvan (vrachtauto met appelpunten).
  7. Fout vier, verschlimmbesserung: Darmoetik, de naam van de werkloze chef-kok (dacht ik).
  8. Fout vijf. Vanwege slaap schreef ik inn (herberg). Nog niet goed wakker (ochtenddictee).
  9. Klinkt als toptijd vanwege dat net ervoor, maar hier is op tijd bedoeld (gemene instinker).
  10. Ik verstond excisievliegen; kon ik niet thuisbrengen. Gelukkig nog op tijd verbeterd.

 

Al met al vijf fout, waarvan twee onterecht, één vermijdbaar en één omdat het dictee in de ochtend werd gehouden. Dus eigenlijk één fout (zou eerste plaats geweest zijn).

 

 

 

Groot Dictee voortaan wekelijks op tv

gdnt2014_freriks-vanagt Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

Het Groot Dictee der Nederlandse Taal komt voortaan wekelijks op tv, in plaats van jaarlijks. Per direct, want volgens de NTR is de nood hoog. Dat heeft met kijkcijfers te maken. De Spelt polste enkele prominenten.

Willemijn Francissen (NTR) licht het besluit toe: ‘Het Groot Dictee moet als archaïsch instituut blijven bestaan. Zijn beste tijd moet nog komen. Er gebeurt veel met taal, bij jongeren en op sociale media. Dat willen we vaker laten zien. Stel je eens voor: niet eenmaal 368.000 kijkers, maar 52 keer zoveel. Tel uit je winst.’

Een projectmanager (NTR): ‘We optimaliseren de operationele processen om de bekostigingsprikkels aan te vliegen. We slaan strategische piketpaaltjes, creëren draagvlak en herconceptualiseren de benchmark. Door cashflow te genereren, krijgen de intrinsieke dicteeveranderingstrajecten een synergetische kwaliteitsimpuls.’

Presentator Philip Freriks is er ten langen leste content mee: ‘Het Groot Dictee is heden ten dage nog steeds prestigieus. Dat moet coûte que coûte zo blijven. Er komen steeds meer geüpgradede dicteewoorden bij. Die kun je nooit minutieus laten zien als je maar eenmaal per jaar uitzendt. Dat is ten enenmale het przewalskipaard achter de wagen spannen.’

Marinus Woordenaar (Dicteepartij): ‘Dictees kunnen overal over gaan en dus alle lagen van de bevolking bereiken. Hoe meer dictees – inclusief allochtone woorden – hoe meer maatschappelijke participatie. Je kunt wel discussiëren over voltooid leven, maar moet ook weten wanneer je een voltooid deelwoord met een d of een t schrijft.’

Premier Mark Rutte: ‘Meer dicteezendtijd draagt bij aan een normaler Nederland: normaal doen geldt ook voor spelling. Daar komt nu meer tijd voor – twee tseetseevliegen in één klap. We moeten terug naar eenvoudige dicteewoorden zoals onthaasting, cultuur en traditie. Die zijn al moeilijk genoeg, maar wel normaal. En ze passen bij ons gave land.’

Dicteetje ineenflansen? Makkelijk zat!

Van Dale

De nieuwe Van Dale in kleurige cassette

Door Rien Wisse, redacteur van De Spelt, je broodnodige dicteenieuws

Een dictee samenstellen was altijd een ingewikkelde klus, voorbehouden aan virtuoze taalnerds. Gelukkig is er nu een systeem waarmee het een fluitje van een cent is geworden: de dictee-ineenflansmethode (dim).

Hoe werkt de dim?
Open het dictee met de standaardzin De volgende woorden zijn best moeilijk. Zet er een dubbele punt achter en ga los met een opsomming van tig moeilijke woorden. Als je een paar minuten in de Dikke Van Dale bladert, heb je die al te pakken. Varieer met In dit dictee mogen niet onvermeld blijven.

Praeteritio
Je kunt ook een retorische truc gebruiken: Deze woorden kun je maar beter vermijden. En dan dus weer een lading instinkers. Die truc heet praeteritio, pretermissie of paraleipsis – iets zogenaamd niet willen zeggen, maar het ondertussen tóch doen.

Lachen
Laat je niet uit het veld slaan door zoïlussen die beweren dat een dictee een goedlopend, liefst humoristisch verhaal moet zijn. Laat dat verhaal maar zitten. De lachers krijg je heus wel op je hand.

Voorbeeld van ‘een dimmetje’
“De volgende woorden zijn best moeilijk: audax Japeti genus, brogue, cembalo, du jour, entremetstje, fiekruid, gay nineties, hawkingstraling, Itar-Tass, joint de culasse. In dit dictee mogen niet onvermeld blijven: Stagiriet, usucapio, vis animae, worggezwel, zoöstuprum. Deze woorden kun je maar beter vermijden: bûter, brea, griene tsiis, Xetra DAX, yohimbine.